ديوان سنايي

اينت بي همت که در بازار صدق و معرفت
روي از عيسا بگردانيد و سم خر گرفت

هر دعا گويي که در شش پنج او دادي به خواب
چون سنايي هفت اختر ره ششدر گرفت

خاک و باد و آب و آتش در وجود خود بدان
رو درين معني نظر کن صدهزاران روزنست

نفس را مرکب مساز و با مراد او مرو
همچو خر در گل بماند گر چه اصلش تو سنست

بر سر کوي قناعت حجره اي بايد گرفت
نيم ناني مي رسد تا نيم جاني در تنست

در طبع من و همت من تا به قيامت
مهر تو چو جنانست و وفاي تو چو دينست

شده بيرون ز در نيستي از هستي خويش
نيست حاصل شود آنرا که برون شد از هست

اي سنايي خواجگي در عشق جانان شرط نيست
جان اسير عشق گشته دل به کيوان شرط نيست

از پي مردان اگر خواهي که در ميدان شوي
صف کشيدن گرداوبي گوي و چوگان شرط نيست

ور همي داني که منزلگاه حق جز عرش نيست
پس مهار اشتر کشيدن در بيابان شرط نيست

با فلک آسايش و آرام چون باشد ترا
چون فلک را در نهاد آسايش و آرام نيست

آن درختي که همه عمر بکشتم به اميد
دوش در فرقت او خشک شد و بار نداد

شب تاريک چو من حلقه زدم بر در او
بار چون داد دل او که مرا بار نداد

تا نگار من ز محفل پاي در محمل نهاد
داغ حسرت عاشقان را سر به سر بر دل نهاد

دلبران بي دل شدند زانگه که او بربست بار
عاشقان دادند جان چون پاي در محمل نهاد

زاب چشم عاشقان آن راه شد پر آب و گل
تا به منزل نارميد او گام خود در گل نهاد

راه او پر گل همي شد کز فراق خود همي
در دو ديده عالمي از عشق خود پلپل نهاد

گر زند بر زهر بوسه زهر گردد چون شکر
يارب آن چندين حلاوت در لبي بتوان نهاد

ديدمش يک روز شادان و خرامان از کشي
همچو ماهي کش فلک يک روز در دوران نهاد

گر سر گشتي تو از من و خواهي که نگذرم
گرد در سراي تو اين نيز بگذرد

شاه عشقش چون يکي بر کد خداي روم تاخت
گفتي افريدون در آمد گرز بر ضحاک زد

عقل و جان را همچو شمع و مشعله کرد آنگهي
آتش بي باک را در عقل و جان پاک زد

من از عشق و تو از خوبي به عالم در سمر گشته
زهي وامق زهي عذرا بناميزد بناميزد

مرا گفتي تويي عاشق بدين ره جان و دل در باز
زهي فرمان زهي تلقين بناميزد بناميزد

چنين گيرم که اين عالم همه يکسر ترا باشد
نه آخر هر فرازي را نشيبي در قفا باشد