ديوان سعدي

کسي که در همه عمر اين صفت مطالعه کرد
به ديگري نگرد يا به خود محالست اين

قلم به ياد تو در مي چکاند از دستم
مداد نيست کز او مي رود زلالست اين

دامن من به دست او روز قيامت اوفتد
عمر به نقد مي رود در سر گفت و گوي او

چون تو حاضر مي شوي من غايب از خود مي شوم
بس که حيران مي بماند وهم در سيماي تو

کاشکي صد چشم از اين بي خوابتر بودي مرا
تا نظر مي کردمي در منظر زيباي تو

اي که در دل جاي داري بر سر چشمم نشين
کاندر آن بيغوله ترسم تنگ باشد جاي تو

در ازل رفته ست ما را با تو پيوندي که هست
افتقار ما نه امروزست و استغناي تو

ما قلم در سر کشيديم اختيار خويش را
نفس ما قربان توست و رخت ما يغماي تو

ما سراپاي تو را اي سروتن چون جان خويش
دوست مي داريم و گر سر مي رود در پاي تو

شب از فراق تو مي نالم اي پري رخسار
چو روز گردد گويي در آتشم بي تو

داشتند اصحاب خلوت حرف ها بر من ز بد
تا تجلي کرد در بازار تقوا روي تو

خرده بر سعدي مگير اي جان که کاري خرد نيست
سوختن در عشق وان گه ساختن بي روي تو

سلطان صفت همي رود و صد هزار دل
با او چنان که در پي سلطان رود سپاه

چون دلش دادي و مهرش ستدي چاره نماند
اگر او با تو نسازد تو در او سازي به

اي که ز ديده غايبي در دل ما نشسته اي
حسن تو جلوه مي کند وين همه پرده بسته اي

از عنبر و بنفشه تو بر سر آمدست
آن موي مشک بوي که در پاي هشته اي

من در بيان وصف تو حيران بمانده ام
حديست حسن را و تو از حد گذشته اي

اي صورتت ز گوهر معني خزينه اي
ما را ز داغ عشق تو در دل دفينه اي

خلاف سرو را روزي خرامان سوي بستان آي
دهان چون غنچه بگشاي و چو گلبن در گلستان آي

قيمت گل برود چون تو به گلزار آيي
و آب شيرين چو تو در خنده و گفتار آيي

خرم آن روز که چون گل به چمن بازآيي
يا به بستان به در حجره من بازآيي

تو از هر در که بازآيي بدين خوبي و زيبايي
دري باشد که از رحمت به روي خلق بگشايي

ملامتگوي بي حاصل ترنج از دست نشناسد
در آن معرض که چون يوسف جمال از پرده بنمايي

من از اين در به جفا روي نخواهم پيچيد
گر ببندي تو به روي من و گر بگشايي

بشدي و دل ببردي و به دست غم سپردي
شب و روز در خيالي و ندانمت کجايي