ديوان سعدي

يا رب دلي که در وي پرواي خود نگنجد
دست محبت آن جا خرگاه عشق چون زد

سعدي ز خود برون شو گر مرد راه عشقي
کان کس رسيد در وي کز خود قدم برون زد

چون تويي را چو مني در نظر آيد هيهات
که قيامت رسد اين رشته به هم يا نرسد

شب عاشقان بي دل چه شبي دراز باشد
تو بيا کز اول شب در صبح باز باشد

چه نماز باشد آن را که تو در خيال باشي
تو صنم نمي گذاري که مرا نماز باشد

ندارد با تو بازاري مگر شوريده اسراري
که مهرش در ميان جان و مهرش بر دهان باشد

به درياي غمت غرقم گريزان از همه خلقم
گريزد دشمن از دشمن که تيرش در کمان باشد

خلايق در تو حيرانند و جاي حيرتست الحق
که مه را بر زمين بينند و مه بر آسمان باشد

به شمشير از تو نتوانم که روي دل بگردانم
و گر ميلم کشي در چشم ميلم همچنان باشد

تو در آينه نگه کن که چه دلبري وليکن
تو که خويشتن ببيني نظرت به ما نباشد

اين دلبري و شوخي از سرو و گل نيايد
وين شاهدي و شنگي در ماه و خور نباشد

چه کسي که هيچ کس را به تو بر نظر نباشد
که نه در تو بازماند مگرش بصر نباشد

همه شب در اين حديثم که خنک تني که دارد
مژه اي به خواب و بختي که به خواب درنباشد

قمري که دوست داري همه روز دل بر آن نه
که شبيت خون بريزد که در او قمر نباشد

چه وجود نقش ديوار و چه آدمي که با او
سخني ز عشق گويند و در او اثر نباشد

گر هر که در جهان را شايد که خون بريزي
با يار مهربانت بايد که کين نباشد

پري رويي و مه پيکر سمن بويي و سيمين بر
عجب کز حسن رويت در جهان غوغا نمي باشد

جهاني در پيت مفتون به جاي آب گريان خون
عجب مي دارم از هامون که چون دريا نمي باشد

طرفه مدار اگر ز دل نعره بيخودي زنم
کآتش دل چو شعله زد صبر در او محال شد

از خيال تو به هر سو که نظر مي کردم
پيش چشمم در و ديوار مصور مي شد

باور از بخت ندارم که به صلح از در من
آن بت سنگ دل سخت کمان بازآمد

اين که سرش در کمند جان به دهانش رسيد
مي نکند التفات آن که به دستش کمند

به چند حيله شبي در فراق روز کنم
و گر نبينمت آن روز هم به شب ماند

بسي بگشت و غمت در دلم مقام گرفت
کجا رود که هم آن جاي جاي مي داند

عاشقان دارند کار و عارفان دانند حال
اين سخن در دل فرود آيد که از جان گفته اند