ديوان سعدي

ني که مي نالد همي در مجلس آزادگان
زان همي نالد که بر وي زخم بسيار آمدست

بيا که بر سر کويت بساط چهره ماست
به جاي خاک که در زير پايت افکنده ست

عجب در آن که تو مجموع و گر قياس کني
به زير هر خم مويت دلي پراکندست

ز دست رفته نه تنها منم در اين سودا
چه دست ها که ز دست تو بر خداوندست

ز آب روان و سبزه و صحرا و لاله زار
با من مگو که چشم در احباب خوشترست

آن که مي گويد نظر در صورت خوبان خطاست
او همين صورت همي بيند ز معني غافلست

غم شربتي ز خون دلم نوش کرد و گفت
اين شادي کسي که در اين دور خرمست

داني خيال روي تو در چشم من چه گفت
آيا چه جاست اين که همه روزه با نمست

وان سنگ دل که ديده بدوزد ز روي خوب
پندش مده که جهل در او نيک محکمست

با چون تو حريفي به چنين جاي در اين وقت
گر باده خورم خمر بهشتي نه حرامست

ز عقل من عجب آيد صواب گويان را
که دل به دست تو دادن خلاف در جانست

همه آرام گرفتند و شب از نيمه گذشت
وان چه در خواب نشد چشم من و پروينست

تا به خود بازآيم آن گه وصف ديدارش کنم
از که مي پرسي در اين ميدان که سرگردان چو گوست

تيرباران بر سر و صوفي گرفتار نظر
مدعي در گفت و گوي و عاشق اندر جست و جوست

هر که را کنج اختيار آمد تو دست از وي بدار
کان چنان شوريده سر پايش به گنجي در فروست

چو در ميانه خاک اوفتاده اي بيني
از آن بپرس که چوگان از او مپرس که گوست

کس به چشم در نمي آيد که گويم مثل اوست
خود به چشم عاشقان صورت نبندد مثل دوست

هر لحظه در برم دل از انديشه خون شود
تا خود غلام کيست که سعدي غلام اوست

به جاي دوست گرت هر چه در جهان بخشند
رضا مده که متاعي بود حقير از دوست

جهان و هر چه در او هست با نعيم بهشت
نه نعمتيست که بازآورد فقير از دوست

بي حسرت از جهان نرود هيچ کس به در
الا شهيد عشق به تير از کمان دوست

هيهات کام من که برآرد در اين طلب
اين بس که نام من برود بر زبان دوست

چون جان سپرد نيست به هر صورتي که هست
در کوي عشق خوشتر و بر آستان دوست

صبحدم خاکي به صحرا برد باد از کوي دوست
بوستان در عنبر سارا گرفت از بوي دوست

هر کسي بي خويشتن جولان عشقي مي کند
تا به چوگان که در خواهد فتادن گوي دوست