ديوان خواجوي کرماني

گر چه ما بنياد عمر از باده ويران کرده ايم
کي بود گنجي چو ما در کنج هر ويرانه ئي

روشنست اين کانکه از سوداي او در آتشيم
شمع عشقش را کم افتد همچو ما پروانه ئي

حيف باشد چون تو شهبازي که عالم صيد تست
در چنين دامي شده نخجير آب و دانه ئي

رباعيات خيام

مائيم و مي و مطرب و اين کنج خراب
جان و دل و جام و جامه در رهن شراب

هان تا ننهيم جام مي از کف دست
در بي خبري مرد چه هشيار و چه مست

هر ذره که در خاک زميني بوده است
پيش از من و تو تاج و نگيني بوده است

مي نوش که عمريکه اجل در پي اوست
آن به که به خواب يا به مستي گذرد

ديوان رودکي

خيال رزم تو گر در دل عدو گردد
ز بيم تيغ تو بندش جدا شود از بند

دام طمع از ماهي در آب فگندند
نه مرد به جاي آمد و نه دام و نه ماهي

آن کس که ترا ديد و ترا بيند در جنگ
داند که: تو با شير به شمشير درآيي

هيچ راحت مي نبينم در سرود و رود تو
جز که از فرياد و زخمه ات خلق را کاتوره خاست

دل از دنيا بردار و به خانه بنشين پست
فرا بند در خانه به فلج و بپژاوند

در عمل تا دير بازي و درازي ممکنست
چون عمل بادا ترا عمر دراز و دير باز

کير آلوده بياري و نهي در کس من
بوسه اي چند برو بر نهي و بر نس من

ديوان رهي معيري

ور نماند از لاله احمر نشان در طرف باغ
باده خور تا گونه ات چون لاله گردد احمري

گل و بلبل همه در بوس و کنارند ز عشق
گل من، سرمکش از عاشقي و بوس و کنار

به روي لاله در اين هفته، لاله گون مي نوش
که هفته دگر از بوستان شود سفري

از آن خندي به روي مدعي، همچون قدح اي گل
که گريان در ميان بزم، چون مينا کني ما را

نهان در زير دامن، آتش سوزان نمي ماند
تو اي سوز محبت، عاقبت رسوا کني ما را

جز بي غمي، غمين نکند هيچ کس مرا
در دل غمي که هست، همين است و بس مرا

به يک دو جام، اگر در نيامد از پا عقل
ز دست يار پريچهره، جام ديگر گير

عشرتي دارم به ياد روي آن گل در قفس
عشق افکنده است با يوسف به يک زندان مرا

زان کلامم آتشين آمد که دور از او رهي
روز و شب چون شمع باشد آشتي در جان مرا

قدر ياران چون روند از چشم هم روشن شود
در جهان کس قيمت صحبت نميداند که چيست؟

بس که طاقت سوز باشد ناله مستانه ام
شب به محفل، پنبه در گوش است مينا را همي