ديوان خاقاني

خوي به پيشاني و کف در دهنم بس خطر است
به گلاب اين خوي و کف چند زدائيد همه

پيش جان دادن من خود همه سگ جان شده ايد
زان چو سگ در پس زانوي عنائيد همه

سرم زان جفت زانو شد که از تن حلقه اي سازم
در آن حلقه ترازو دار بياعان روحاني

بپيچد آه من در بر چو ز آتش چنبري و آنگه
رسن وار آتشين چنبر گره گيرد ز پيچاني

ببستم حرص را چشم و شکستم آز را دندان
چو ميم اندر خط کاتب چو سين در حرف ديواني

مقامت خاک بيزي راست تا زرها به دست آري
تو زر در خاک مي بيزي و آخر دست مي ماني

در اين علت سراي دهر خرسندي طبيبت بس
چو تسکين سازت او باشد کند درد تو درماني

فلک را شيوه بدبختي است در کار نکوکاران
چو بختي بار بدبختي کش از مستي و حيراني

تو را در رنگ آزادان کجا معني آزادي
که ازرق پوش چون پيکان خشن سيرت چو سوهاني

از آن بر سر زنندت پتک همچون پاي پيل ايرا
که سنداني و در تربيع شکل کعبه را ماني

نماند آب وفا جائي مگر در جوي درويشان
به آب و دانه ايشان بساز ار مرغ ايشاني

چون نگهش کني کند در پس چنگ رخ نهان
تا شوي از بلاي او شيفته بلا دري

زهره ز رشک خون دل در بن ناخن آورد
چون سر ناخنش کند با رگ چنگ نشتري

در قصب سه دامني آستئي دو برفشان
پاي طرب سبک بر آر ارچه ز مي گران سري

گفت چه طرفه طالعي، کز درخانه ششم
مهره به کف به هفت حال، اين همه در مششدري

يافت نگين گم شده در بر ماهيي چو جم
بر سر کرسي شرف، رفت ز چاه مضطري

در بر تيغ حصر مي زاده جنابه چون عنب
برده جناب از آسمان کرده همه دو پيکري

گرچه بدست پيش ازين در عرب و عجم روان
شعر شهيد و رودکي، نظم لبيد و بحتري

جز جگري نخورده اي بر سر خوانچه زر برآيدت
عمر تو مي خورد تو هم در غم خوانچه زري

مطرب سحرپيشه بين در صور هر آلتي
آتش و آب و باد و گل کرده بهم ز ساحري

هر که کبوتري کشد هم به ثواب در رسد
خيز و ببر گلوي دل، کو کندت کبوتري

گوئي از آن رگ گلو ريخته اند در رزان
اين همه خون که مي کند آتشي و معصفري

عيد رسيد و مهرگان باد و جنيبه بر اثر
هر دو جنيبه هم عنان در گرو تکاوري

ميوه چو بانوي ختن در پس حجله هاي زر
زاغ چو خادم حبش پيش دوان به چاکري

تا که ترنج را خزان شکل جذام داده بر
در يرقان شده است رز همچو ترنج زا صفري