ديوان خاقاني

خسروان خاک درش بوسه زنان از لب و چشم
نقش العبد بر آن خاک در آميخته اند

شاه شاه است و الف هم الف است ار چه به نقش
با حروف دگرش در سور آميخته اند

هر حمايل که در آن تعبيه تعويذ زر است
با زرش و يحک از آهن پتر آميخته اند

کشت و زاد از پي بيشي غلامانش کنند
چار مادر که در اين نه پدر آميخته اند

سال عمرش صد و در بر ز بتان چارده ماه
تا مه و سال و سفر با خضر آميخته اند

بي صرفه در تنور کن آن زر صرف را
کو شعله ها به صرفه و عوا برافکند

در چنبر دف آهو و گور است و يوز و سگ
کاين صف بر آن کمين به مدارا برافکند

نه دمنه چون اسد نه در منه نام چو سنبله است
هر چند نام بيهده کانا برافکند

صفتي است حسن او را که به وهم در نيايد
روشي است عشق او را که به گفت بر نيايد

چه يگانه اي است کو را به سه بعد در دو عالم
ز حجاب چار عنصر بدلي بدر نيايد

چه خطر بود سگي را که قدم زند به جايي
که پلنگ در وي الا ز ره خطر نيايد

به مصاف سر کشان در چو تو تيغ زن نخيزد
به سرير خسروان بر چو تو تاجور نيايد

در روزه بودم از سخن و جامه دو عيد
بر من فکند و عهد مرا عيدوار کرد

کس ني سوار ديد که با شه مصاف داد؟
وز ني ستور ديد که در ره غبار کرد؟

شش حج تمام بر در اين کعبه کرده ام
کايزد به حج و کعبه مرا بختيار کرد

خون گشاد از دل و شد در جگرم سده ببست
اين ببنديد به جهد آن به اثر بگشاييد

آنک آن يوسف احمد خوي من در چه و غار
زيور فخر و فراز مصر و مضر بگشاييد

تا ببيند که به باغش نه سمن ماند و نه سرو
در آن باغ به آيين و خطر بگشاييد

دانه در که امانت به شما داد ستم
آن امانت به من ايمن ز ضرر باز دهيد

صحن ارم تو را و در او روح را نشست
حصن حرم تو را و درو کعبه را قرار

شاهان چه زن چه مرد در ايام مملکت
شيران چه نر چه ماده به هنگام کار زار

ز اقبال صفوه الدين بانوي شرق و غرب
در شرق و غرب گشت شب و روز سازگار

نه ماهه ره بريده مه نو به ره در است
کايد چو ماه چارده مصباح هفت و چار

نيست ز انصاف تو در همه عالم کنون
جز تن گل پر ز خون، جز دل لاله فکار

چون شود از نعت تو اين لب من در فشان
چون شود از مدح تو خاطر من زر نثار