ديوان خاقاني

شب فراز کوه، ز اشک شور جمع و نور شمع
ابر در افشان و خورشيد زر افشان ديده اند

در سه جمره بود پيش مسجد خيف اهل خوف
سنگ را کانداخته بر ديو غضبان ديده اند

آمده در مکه و چون قدسيان بر گرد عرض
عرش را بر گرد کعبه طوف و جولان ديده اند

پيش کعبه گشته چون باران زمين بوس از نياز
و آسمان را در طوافش هفت دوران ديده اند

هر چه در پرده شب راز دل عشاق است
کان نفس جز به قيامت نه همانا شنوند

از صرير در او چار ملايک به سه بعد
پنج هنگام دوم صور به يک جا شنوند

کرده اند از مي قضاي عمر و هم معلوم عمر
بر سر مرغان و در پاي مغان افشانده اند

خورده يک درياي بصره تا خط بغداد جام
پس پياپي دجله اي در جرعه دان افشانده اند

چون در اين ميدان به دست کس عنان عمر نيست
بر رکاب باده عمر رايگان افشانده اند

زيره آبي دادشان گيتي و ايشان بر اميد
اي بسا پلپل که در چشم گمان افشانده اند

در رکابش هفت گيسودار و شش خاتون رديف
بر سرش هر هفت و شش عقد جمان افشانده اند

سنگ، خون گريد به عبرت بر سر آن شيشه گر
کز هوا سنگ عراده ش در دکان افشانده اند

کوکب دري است يا در دري کز هر دري
دست و کلکش گاه توقيع از بنان افشانده اند

چار جوي و هشت خلدست اين که در مدحش مرا
از ره کلک و بنان طبع و جنان افشانده اند

بر ولي و خصمش از برجيس و از کيوان نثار
سعد و نحسي کان دو علوي در قران افشانده اند

هشت حرف است از قزل تا ارسلان چون بنگري
هفت گردون را در آن هر هشت مضمر ساختند

مصطفي در شصت و سه، اسکندر اندر سي و دو
دشمنان را مسخ کردند و مسخر ساختند

در ميان اب و آتش کاين سلاح است آن سمند
شير مردان چون سلحفات و سمندر ساختند

شعر من فالي است نامش سعد اکبر گير از آنک
راوي من در ثنات از سعد اصغر ساختند

همت و لطف تو را در خوانده، اينجا بخششم
زر و زربفت و غلام و طوق و استر ساختند

ماه نو ديدي و در روي مه نو شب عيد
لعل مي با قدح سيم بر آميخته اند

ماه نو در شفق و شفقشان مي و جام
با دو ماه و دو شفق يک نظر آميخته اند

محبس دست رباب است شعيف ار چه قوي است
چار طبعش که به انصاف در آميخته اند

خسرو کشور پنجم که ز عدلش به سه وقت
چار گوهر همه در يک مقر آميخته اند

داد خواهان به در شاه که دريا صفت است
با زمين از نم مژگان درر آميخته اند