ديوان خاقاني

با غبار صيد گاه شاه کز تعظيم هست
ز آهوان مشک ده صد تبتش در يک فضا

هم در او افعي گوزن آسا شده ترياق دار
هم گوزنانش چو افعي مهره دار اندر قفا

تير چون در زه نشاندي بر کمان چرخ وش
گفتي او محور همي راند ز خط استوا

گر سما چون ميم نام او نبودي از نخست
هم چو سين در هم شکستي تاکنون سقف سما

چرخ را توقيع او حرز است چون او برکشد
آن سعادت بخش مريخ زحل وش در وغا

شاه در يک حال هم خضر است و هم اسکندر است
کآينه دين کرد و شد با آب حيوان آشنا

وز فلک آورد در وي گاو و ماهي و صدف
گاو گردنده، صدف جنبان و ماهي آشنا

ليک من در طوق خدمت چون کبوتر بد دلم
پيش شه بازي چنان، زنهار کي باشد مرا

در ربيع دولتت هرگز خزان را ره مباد
فارغم ز آمين که دانم مستجاب است اين دعا

سزد که عيد کنم در جهان به فر رشيد
که نظم و نثرش عيدي مؤبد است مرا

ز نظم و نثرش پروين و نعش خيزد و او
بهم نيامد پروين و نعش در يک جا

به صد دقيقه ز آب در منه تلخ ترم
به سخره چشمه خضرم چو خواند آن دريا

بر سر اين سر کار کي رسي اي ساده دل
بر در اين دار ملک، کي شوي اين بينوا

صاحب دلق و عصا چون خضر و چون کليم
گنج روان زير دلق مار نهان در عصا

محنت چون خون و گوشت در تنم آميخته است
تا نشود جان ز تن، زو نتوان شد رها

پاي نهم در عدم بو که به دست آورم
هم نفسي تا کند درد دلم را دوا

در ازل آن کعبه بود قبله دين هدي
تا ابد اين کعبه باد قبله مجد و علا

بر در صدر تو باد خيمه زده تا ابد
لشکر جاه و جلال موکب عز و علا

ديده نه اي روز بد کان شه دين بدر وار
راند سپه در سپه سوي نشيب و عقاب

وگر ز ظلم گله کرده ام مشو در خشم
که منصفي قسمي نو شنو به فصل خطاب

به مطلع خرد و مقطع نفس که در او
خلاص جان خواص است از اين خراس خراب

به فرفره به مشاق و به کعب و سرمامک
به خرد چاهک و چوگان و گوي در طبطاب

به خايهاي بط از نان خورده در دامن
به شيشه هاي بلور از خيو به شکل حباب

زان دل که در او جاه بود نايد تسليم
زان ني که ازو نيشه کني نايد جلاب

دل صيد زلف اوست به خون در نکوتر است
وان صيد کان اوست نگون سر نکوتر است