ديوان پروين اعتصامي

يک جاي وصله در همه جامه ام نمايد
زين روي وصله کردم، از آن رو ز هم دريد

فرياد شوق ديگر از آن لانه برنخاست
و آن خار و خس فکنده شد آخر در آذري

گر بيائي يک سفر ما را ز پي
در سر و ساقت نه رگ ماند، نه پي

در دست بانوئي، به نخي گفت سوزني
کاي هرزه گرد بي سر و بي پا چه مي کني

جائي که هست سوزن و آماده نيست نخ
با اين گزاف و لاف، در آنجا چه ميکني

سفينه اي که در آن فتنه بود کشتيبان
برفت روز و شب و ره سوي کنار نکرد

هر شاخه ام افتاد در آخر به تنوري
زين جامه نه يک پود بجا ماند و نه يک تار

چون ريشه من کنده شد از باغ و بخشکيد
در صفحه ايام، نه گل باد و نه گلزار

کرده اند از بيهشي بر خواندن من خنده ها
خويشتن در هر مکان و هر گذر رقصيده اند

ترا چو من، بدل خرد، مهر و پيونديست
مرا بسان تو، در تن رگ و پي است و وريد

تو چشم عقل ببستي، که در چه افتادي
تو بد شدي، که شدند از تو خوبتر دگران

از چه، رويت در هم و پشتت خم است
از چه رو، کار تو درهم کرده اند

تو از جوي آوري روزي من از جر
تو آگه باشي از بام و من از در

از فرط عجب و جهل، گمان ميبرد که اوست
تنها پرنده اي که در اين عرصه و فضاست

اين جانور نه لايق باغ است و بوستان
اين بي هنر، نه در خور اين مدحت و ثناست

در هر قبيله بيش و کم و خوب و زشت هست
مرغي کلاغ لاشخور و ديگري هماست

چه زن، چه مرد، کسي شد بزرگ و کامروا
که داشت ميوه اي از باغ علم، در دامان

نه سبزه ايم، که روئيم خيره در جر و جوي
نه مرغکيم، که باشيم خوش بمشتي دان

ز حيله، بر در موشي نشست گربه و گفت
که چند دشمني از بهر حرص و آز کنيم

در دل هر آنچه از تو نهفتم، شکستگي است
بر من هر آنچه از تو رسد، خواري و جفاست

آبم من، ار بخار شوم در چمن، خوش است
سنگي تو، گر که کار کني بشکني رواست

در زحمتيم هر دو ز سختي و رنج، ليک
هرچ آن بما کنند، نه از ما، نه از شماست

از ما چه صلح خيزد و جنگ، اين چه فکر تست
در دست ديگريست، گر آب و گر آسياست

هميشه سر بفلک داشتيم در بستان
کنون چه رفت که ما را نه ساق ماند و نه سر

در باغ، وقت صبح چنين گفت گل به خار
کز خويش، هيچ نايدت اي زشت روي عار