ديوان پروين اعتصامي

بهل صباغ گيتي را که در يک خم زند آخر
سپيد و زرد و مشکين و کبود و ارغواني را

ز شيطان بدگمان بودن نويد نيک فرجاميست
چو خون در هر رگي بايد دواند اين بدگماني را

در آن ديوان که حق حاکم شد و دست و زبان شاهد
نخواهد بود بازار و بها چيره زباني را

ببايد کاشتن در باغ جان از هر گلي، پروين
بر اين گلزار راهي نيست باد مهرگاني را

آن را که ديبه هنر و علم در بر است
فرش سراي او چه غم ارزانکه بورياست

مزدور ديو و هيمه کش او شديم از آن
کاين سفله تن گرسنه و در فکرت غذاست

جان شاخه ايست، ميوه آن علم و فضل و راي
در شاخه اي نگر که چه خوشرنگ ميوه هاست

من و تو روزي از پاي در افتيم، وليک
تا بود روز و شب، اين گنبد اخضر گردد

هر نفس کز تو برآيد، چو نکو در نگري
آز تو بيشتر و عمر تو کمتر گردد

ديو را بر در دل ديدم و زان ميترسم
که ز ما بيخبر اين ملک مسخر گردد

حرص و خودبيني و غفلت ز تو ناهارترند
چه روي از پي نان بر در ناهاري چند

دفع موشان کن از آن پيش که آذوقه برند،
نه در آن لحظه که خالي شود انباري چند

دام در ره نه هوي را تا نيفتادي بدام
سنگ بر سر زن هوس را تا نگشتي سنگسار

کعبه مان عجب شد و لاشه در آن قربان
واي و صد واي برين کعبه و قربانش

در خانه شحنه خفته و دزدان بکوي و بام
ره ديو لاخ و قافله بي مقصد و مرام

از کار جان چرا زني اي تيره روز تن
در راه نان چرا نهي اي بي تميز نام

مگوي هر که کهن جامه شد ز علم تهيست
که خاص نيز بسي هست در ميان عوام

خويش و پيوند هنر باش که تا روزي
نروي از پي نان بر در خال و عم

ز خود بيني سيه کردي دل بيغش، ز خودبيني
ز ناداني در افتادي درين آتش، ز ناداني

چه ميبافي پرند و پرنيان در دوک نخ ريسي
چه ميخواهي درين تاريک شب زين تيه ظلماني

اي خوشا مستانه سر در پاي دلبر داشتن
دل تهي از خوب و زشت چرخ اخضر داشتن

اي خوش از تن کوچ کردن، خانه در جان داشتن
روي مانند پري از خلق پنهان داشتن

از تيرگي و پيچ و خم راههاي ما
در تاب و حلقه و سر هر زلف گفتگوست

گفتا هر آنکه عيب کسي در قفا شمرد
هر چند دل فريبد و رو خوش کند عدوست

در پيش روي خلق بما جا دهند از انک
ما را هر آنچه از بد و نيکست روبروست