ديوان بيدل دهلوي

خم چرا بايد شدن باري اگر بر دوش هست
زندگي دارد بلائي کاين قدر در سجده ئي

بر در دل چون نفس بوسي نشست اي نفس داغ
زحمت اين آستاني بسکه لنگر سجده ئي

جرأت پرواز خاکت را بگردون برده است
ورنه هرگه مي کشي سر در ته پر سجده ئي

گر خم انديشه ات (بيدل) گريباني کند
مي شود روشن که خود محرابي و در سجده ئي

سفيدي کرد مويت ليک از طفلي نمي فهمي
که آتش تا کجا در زير خاکستر کند بازي

شرر در عرصه تحقيق با ما چشمکي دارد
که از خود چشم پوشد هر که اينجا سر کند بازي

(بيدل) چه ازل کو ابد از وهم بروي آي
در کشور تحقيق نه صبح است نه شامي

گر همه رفتي چو ماه از چرخ برتر سجده ئي
تا زپيشاني اثر داري بران در سجده ئي

بندگي را در عدم هم چاره نتوان يافتن
خاک اگرگشتي همان از پاي تا سر سجده ئي

شعله ات کو نفسي چند به پرواز تند
آخر از ضبط نفس در ته پر مي آئي

نه دل آينه و ني ديده تماشا قابل
حيرت اين است که در دل بنظر مي آئي

نه لبي بزمزمه چنگ زد نه نفس در دل تنگ زد
عدم آبگينه بسنگ زد که تو قابل سخن آمدي

چه شد اطلس فلکي قبا که دريد آن ملکي را
که تو در زيانکده فنايي يکدوگز کفن آمدي

زخروش عبرت مرد و زن پر ياس ميزند اين سخن
که چو شمع در بر انجمن زچه بهر سوختن آمدي

بهوس چو (بيدل) بيخبر در اعتبار جهان مزن
چه بلاست ذوق گهر شدن که چو موج خودشکن آمدي

با همه لاف من و مار و نهفتي در کفن
دعويت بي پرده شد آخر که مازم رفته ئي

عيش و غم آن به که از تمييز آن کس بگذرد
تا بهشت آمد بيادت در جهنم رفته ئي

هيچکس در عرصه وحشت گر و تاز تو نيست
تا عدم از عالم هستي بيکدم رفته ئي

حرف غيرت راه ميزد از هجوم ما و من
بر در دل تا نهادم گوش دانستم توئي

تو هم در آرزوي سيم و زر زنار مي بندي
مکن طعن برهمن گر کند از سنگ معبودي

درين عصر از تميز ماده و نر داغ شد فطرت
جهان پر ميزند در سايه بال غليوازي

به بيدردي در اين محفل چه لازم متهم بودن
گدازي گريه ئي اشکي جنوني ناله ئي وائي

شکست آينه تعمير چندين جلوه است اينجا
چکيد اشک من و حسن تو در آفاق زد کوسي

ياد باد اي حسرت بنهاده پا از دل برون
چون نگه در چشم حيران هم مقامي داشتي

ديوان پروين اعتصامي

به چشم معرفت در راه بين آنگاه سالک شو
که خواب آلوده نتوان يافت عمر جاوداني را