ديوان بيدل دهلوي

حرص را (بيدل) بنعمت سير اگر کردم چه شد
گوهر يک خرمگس من نيز در روغن زدم

سعي طلبم بيش شد از هر چه نه بنشست
زين بعد مگر شوق بر در و بقفايم

بسته ام چشم از خود و سير دو عالم ميکنم
اينچه پرواز است يارب در پر نگشوده ام

در عدم هم شغل مشت خاکم از خود رفتن ست
تا کجا منزل کند گرد هوا آلوده ام

(بيدل) از قحط قناعت فکر آب رو کر است
نيم جاني دارم و در حرمت نان ميکنم

نه من از خود طرب حاصل نه غير از وضع من خوشدل
همان در خانه مفلس فضوليهاي مهمانم

غمم در دم سرشکم ناله ام خون دلم داغم
نميدانم عرض گل کرده ام يا جوهر عشقم

نيم نوميد اگر روزي دو احرام هوس دارم
که من چون داغ هر جا حلقه گشتم بر در عشقم

چون خبيث افتاد طبع از طينت ناپاک او
خوک را حلوا کشم در پيش تا ملزم کنم

درين گلشن نه گل ديدم نه رمز غنچه فهميدم
زدل تا عقده واشد چشم حيران بود در دستم

بچنين بضاعت شعله زن من (بيدل) و غم سوختن
که چو شمع در بر انجمن شرر است اگر گهر افگنم

چه مقدار از دماغ نارسائي ناز مي بالد
که آن گل پيرهن را در قباي خويش ميجويم

زيأس مدعا تا چند باشم داغ خاموشي
مدد کن اي نفس تا بر در فرياد رس سوزم

دو تا شد پيکر و آهي نباليد از مزاج من
نوا در سرمه خوابانيده تر از چنگ گيسويم

چو صبح آزاديم پا لغز شبنم در نظر دارد
زآغاز اين تري بر جبهه انجام مي بندم

گره در طبع ني منع عروج ناله است اينجا
بقدر نردبان بر خويش راه بام مي بندم

بي تکلف گر گدا گشتيم و گر سلطان شديم
دور از آن در آنچه ننگ قدر ما بود آن شديم

بيتو در هر جا جنون جوش ندامت بوده ام
همچو دريا عضو عضو خويش بر هم سوده ام

بسته ام چشم از خود و سير دو عالم ميکنم
اين چه پرواز است يارب در پر نگشوده ام

عمرها شد در جنون زار طلب برده است پيش
ناز چشم آهو از داغ پلنگان بيشه ام

گهي خاکم گهي بادم گهي آبم گهي آتش
چو هستي در عدم يک عالم اسباب دگر دارم

نالها از شرم مطلب داغ دل گرديد و سوخت
درد شد از سرنگوني نشه در پيمانه ام

تحير مطلعي سر زد چو صبح از خويشتن رفتم
نميدانم که آمد در خيال من که من رفتم

تو کريم مطلق و من گدا چکني جز اين که نخوانيم
در ديگرم بنما که من بکجا روم چو برانيم

ز حضور پيريم آنقدر اثر امتحان قبول و رد
که رساند بر در نيستي خم پشت پاي جوانيم