ديوان انوري

حمله بي شرکت پذيري جمله بي منت دهي
خسروا در يک قبا صد رستم و حاتم تويي

که يارب مر سنايي را سنايي ده تو در حکمت
چنان کز وي به رشک آيد روان بوعلي سينا

ز بهر حفظ جانت را به هر جايي که بخرامي
عنان دولتت در دست الياس و خضر بادا

زمام حل و عقد خود نهادي در کف جمعي
که از روي خرد باشد بر ايشان صد شرف سگ را

نهان در گوش هوشم گفت فارغ باش از اين معني
که سبلت برکند ايام هر ده روز يک يک را

کردگارش در خور وي اين دو گوهر داد و هرگز
مثل آن حاصل نيايد بحر ملک و کان دين را

زن چرا شايد آن را که بري بر سر چاه
در چه اندازي و کس به که نگيرد او را

تن در آن خدعه مده زانکه يکي زن رمه نيست
کش توان کبش فدا ساختن اين دمدمه را

دستار خوان بود ز دو گز کم به روستا
در وي نهند ده کدوي تر نه بس عجب

ربع مسکون آدمي را بود ديو و دد گرفت
کس نمي داند که در آفاق انساني کجاست

آسمان بيخ کمال از خاک عالم برکشيد
تو زنخ مي زن که در من گنج پنهاني کجاست

بازانها کرد کاي صاحب قران بر خور ز ملک
زآنکه ملکت همچو جان شخص جهان را در خورست

چون نهادم بر سر و بر ديده آن تشريف را
کز عزيزي راست همچون ديدگانم در سرست

چون چنان شد که به هر گام دوره بنشيند
گر به خدمت نرسد در دو جهان معذورست

بر سرش سايه فکن هين که در افواه افتاد
که ز تقصير فلان کار فلان بي نورست

يا همچو سرو نشؤ در آزادگي کند
آنرا که باغ و برکه و سرو و چمن بهست

ور زانکه از سفه به همه عمر در جهان
دشنام من دهد چه کنم گرچه مصعبي است

بدين شرف که تو داري و اين کرم که تراست
چه جاي اين همه ما در غري و کشخانيست

مصر جامع را چاره نبود از بد و نيک
معدن در و گهر بي سرب و بسد نيست

گواهيش که گواهي خود در اين محضر
ز ننگ او به همه شهر خود دو کس ننوشت

در چنين وقتي مرا چون بنده امر توام
از کف رادت که او جز تخم آزادي نکشت

چون ببيند که ترا دست بود بر سر او
هم در آن معرکه با پيل کند نوبت پنج

در چنين گرما ز بختم هيچ سردي ني که نيست
جز يکي کان نسبتي دارد به من يعني که يخ

آن مکان کز تو فلک قدر و زمين بسطت شده است
در نهاد خود فلک سقف و زمين بنياد باد

باد شهرت را که دارد نسبت از باد بهشت
بر سر از تشوير طبعت خاک و در کف باد باد