ديوان اوحدي مراغي

ازين قياس تو در آدمي نگر، کو نيز
نه دير و زود درين گير و دار خواهد ماند

مي کني درمان درد مردم از دانش، ولي
اين همه درمان در آن ساعت که درماني چه سود؟

چند پي گفتي که: دستي نيک دارم در هنر
با چنين دستي چو دست آموز شيطاني چه سود؟

بي غرض کس را نخواهي داد ناني در جهان
کفش مهمان چون بخواهي برد، مهماني چه سود؟

از براي سود زر جان در زيان انداختي
چون نمي ماني و اين زرها همي ماني چه سود؟

خواهي که در ز بحر برآري و طرفه آنک
يک موي خود ز بحر نخواهي که تر شود

ده پايه پست کرده ام آهنگ شعر خود
تا فهم آن مگر به دماغ تو در شود

دل را به لب رسيد ز غم جان و عاقبت
جان در ميان نهادم و دلبر به من رسيد

گر در ديار خود نتواني به کام زيست
تن را به غربت افکن و دور از ديار دار

خوش چشمه ايست طبع تو در مرغزار تن
اين چشمه را ز خاک طمع بي غبار دار

کناره گير ز معشوقه اي، که روز و شبش
تو در کناري و او از تو دور صد منزل

گر در دل تو جاي کسي هست غير او
فارغ نشين، که هيچ نکردي به جاي دل

دل درماندگان خستن، خطا باشد، که هم در پي
شما نيز اين چنين يک روز درمانيد، من گفتم

آن جماعت را که در سينه ز شوق آتش بود
کارگاه سوز دل بر کار باشد صبحدم

صبحدم بايد شدن در کوي او، کز شاخ وصل
هر گلي کت بشکفد بي خار باشد صبحدم

در شب شهوت گر از گل بستر و بالين کني
آنچنان بالين و بستر مار باشد صبحدم

دست با هر کس که دادي در ميان همچون کمر
باز بايد کرد، کان زنار باشد صبحدم

بار بسيارست و راه دور در پيش، اي جوان
اين زمان از محنت پيري بينديش، اي جوان

تن صدق کجا ورزد؟ بر خال به خون عاشق
دل راست کجا گردد؟ در زلف به خم رفته

راهي نه ز پيش و پس، در شهر چنين بي کس
من خفته و همراهان با طبل و علم رفته

از گفته و کرد من وز محنت و درد من
شد چهره زرد من در نيل و بقم رفته

چون چرخ بسي گشته من در پي کام دل
وين چرخ به کام من دردا! که چه کم رفته!

لافم نرسيد، ارچه اين راه به سر رفتم
تا در چه رسد، گويي، مرد به قدم رفته؟

در سر مکن اين سودا، بسيار، که خواهي ديد
از کاسه سر سودا وز کيسه درم رفته

در بيم بلا بودن يک چند و به صد حسرت
از بوم وجود آخر بر بام عدم رفته