ديوان امير خسرو

مي روي چون تير و در دل مي خلي
تا خود از شست که بيرون جسته اي

سر در خمار، شب به کنار که بوده اي؟
لبها فگار، همدم و يار که بوده اي؟

ما را ز اشک صد جگر پاره در کنار
تو پاره جگر به کنار که بوده اي؟

گفتم رسم در آخر آن مه به نزد تو
آخر رسيد، اي صنم، آن مه، چگونه اي؟

ره مي روي و در پي تو صد هزار دل
اي برده صد هزار دل از ره، چگونه اي؟

اي پندگوي، همره من در عدم نه اي
تا از غم ويم علف و زاد ديده اي

خسرو، به بوستان چه روي دل دگر طرف؟
کاش از نخست در گل و شمشاد ديده اي

خسرو به زبان توبه و در دل مي و شاهد
احسنت از اين صدق و صفايي که تو داري

رخساره چه مي پوشي، در کينه چه مي کوشي؟
حال دل مسکين را مي داني و مي پوشي

چوگانت سر جو از همه، سر برد گو از همه
خوش مي بري گو از همه، در لعب چوگان خوشتري

با آنکه خوش باشد چمن با سرو و نسرين و سمن
بسيار ديدم در تو من، بسيار از ايشان خوشتري

باري چه باشد دل ببين کانجا کني منزل گزين
در چار سوي دل نشين کز هشت بستان خوشتري

نقش تو، اي شمع چگل، بيرون دهم زين آب و گل
ليکن تويي چون گنج دل، در کنج ويران خوشتري

اي قامت چون شاخ گل، از برگ گل خندان تري
چون لاله تر نازکي، چون سرو در بستان تري

سلطان کند گر هر زمان تيغ سياست را روان
تو در سياست جان جان، حقا کزو سلطانتري

گر جان کند خسرو زيان، با تو چه در گيرد از آن
کز بهر جان عاشقان هر روز نافرمان تري

مي نالد از غم چون چرس خسرو، نگويي يک نفس
کاي مرغ نالان در قفس! از گلستان کيستي؟

بيرون ميا در آفتاب، آزرده م گردد تنت
با روي خود با روي او نسخه مقابل مي کني

اي چهره زيباي تو رشک بتان آزري
هر چند وصفت مي کنم، در حسن از آن زيباتري

خسرو غريب است و گدا، افتاده در شهر شما
باشد که از بهر خدا سوي غريبان بنگري

برگذر دو چشم من کاب روانست در گذر
پيش که غرقه ناگهان ز آب روان من شوي

مي نگري در آينه، من ز قرار مي شوم
گر چه تو نيز مي شوي، ليک چنين نمي شوي

از تو چنين که مي رسد نور به ماه آسمان
در عجبم که تو چرا ماه زمين نمي شوي!

حيف بود که در روش پاي تو بر زمين رسد
ديده به خاک مي نهم، گر ته پاي خود کني

جان تو هست در دلم، وز سر لطف و مردمي
هر چه بجاي دل کني، آنگه بجاي خود کني