جوهر الذات عطار

ندانم تا در اينجا چون فتاده
در اينجا شورش و غوغا هم از تست

شدي بالغ ولي ماندي عجب طفل
در اينجا آمده از علو در سفل

از آن آتش در اين ناپايدارست
چو جان نوريست نار افتاده در خاک

نموده رخ در آن جانان هويدا
هزاران نقش در خاکست بنگر

در او جانان نموده رخ در اسرار
حقيقت خاک نقش جان پاکست

جمال خويشتن در جان نمايد
از آن ذاتست و پنهانست در جان

توئي در راه جانان کل مصفا
کمال بي نشاني در تو موجود

از آن در عشق برخورداري اينجا
دمادم ميدمي در بي نشاني

در اين منزل عيانت باز بيني
تو با جان هر دو جانان تو در يک

کي رنگ تو در اينجا نديده
نداري رنگ آميزي در اينجا

که بيرون و دروني در طبيعت
ز بالا در درون نفخه دميدي

که اول آمدي در هفت گردون
زلائي اينزمان در عين الا

در اين درگاه در کلي نشست او
حقيقت آب اينجا زندگاني است

در او بسيار اسرار معاني است
فتاده در ره جان او خوش و تر

کند دل را و جسم آباد در جان
خوش و تر ميرود در کوي معشوق

رود در باد و خاک و عين آتش
کند ره در سوي هر سه بتحقيق

روانه در تو است و تو يقين کل
همه آبست او و در شيب و بالا

شوند پيدا بسي در دار دنيي
در اينمعني که من گفتم شکي نيست

از آن در سر قرآن ناتوانند
همه خوانند قرآن در شريعت

همه ذرات در راهند پويان
کمال عشق را در شوق جويان

نه از آبي چنان کاول بگفتم
در اسرار در اول بسفتم

بسوي آب خاک خود در انداخت
عيان در آب عکسي بود بشناخت

يقين خويشتن در آب دريافت
از آن در سوي او پاکيزه بشتافت

حقيقت خاموشي در آب باشد
کسي کز بحر در غرقاب باشد

نهان شد قطره در بحر لاهوت
گهر شد ناگهان در قعر لاهوت