هفت اورنگ جامي

راستي جوي که در پهلويش
دل و جان زنده شود از بويش

ديده مپسند ازان نور فراز
هستي خويش در آن نور بباز

بس که در مدرسه ها رنج علوم
برد شد حاصل وي گنج علوم

در ره عشق نشد صاحبدل
گوهر دل نشد او را حاصل

بود در صحبت وي روزي بيست
پس همه عمر به بهروزي زيست

ظلمت خويش در آن نور بيافت
بلکه خود را همگي نور شناخت

دل ما در رهت افتاده پريست
که بر او باد هوا را گذريست

گه کشد در ته ران مرکب جم
گه به روم آورد از هند حشم

گلي از باغ وفا ريخته است
در نسيم نفس آويخته است

مس او به ز زر ده دهي است
ذکر زر در ره او بيرهي است

در سخن نيست به زر کس محتاج
سکه زر ز سخن يافت رواج

اي بسا قفل درين کاخ دو در
که کليدش نتوان ساخت ز زر

لب چو ز افسون سخن آرايند
آن گره در نفسي بگشايند

جلمه کردند سر اندر سر تيغ
سر نهادند در آبشخور تيغ

تف بر آن طايفه مرده دلان
در هوا و هوس افسرده دلان

چشم از ابهام کند چشمک زن
فتنه در انجمن وهم فکن

گوش را حامله در سازد
صدف آسا ز گهر پر سازد

گاه دمساز شود با ني و چنگ
در خرابات برآرد آهنگ

بر دلش تازه کند عهد قديم
سازدش در حرم لطف مقيم

غرق درياي تفکر شده ايم
تک نشين چون صدف در شده ايم

کحل دولت ز در او جوييم
نيست عيب از هنر او گوييم

گر چه بر بي هنران پرده در است
چشم بد دور که يکسر هنر است

ديد در خواب که درهاي فلک
باز کردند گروهي ز ملک

رو نمودند ز هر در زده صف
هر يکي از نور نثاري بر کف

مژده دادند که سعدي به سحر
سفت در حمد يکي تازه گهر