هفت اورنگ جامي

بسا شه که در ضعف و سستي بود
نصيب گدا تندرستي بود

به ميدان شاهي فرس تاختند
در آن عرصه نرد هوس باختند

نهادند بر تخت از تخت پاي
گرفتند در ورطه سخت جاي

نه آنست شه کش بود در سپاه
هزاران غلام مرصع کلاه

دلت را به دانشوري دار هوش
چو دانستي آنگاه در کار کوش

بود در دهان وي آتش چو آب
نسوزد گلويش ازان تف و تاب

ولي کي سزد حرفي از نکته سنج
که بايد در اثبات آن برد رنج

بيا ساقيا در ده آن جام صاف
که شويد ز دل رنگ و بوي گزاف

بيا مطربا زانکه وقت نواست
بزن اين نوا را در آهنگ راست

به فصل زمستان در آن سرزمين
به شبها ز سرما شدي خم نشين

نشستي ز عريان تني بي حجاب
شدي گرم در پرتو آفتاب

بگفت ار بدانم که آن پيش توست
ببندم کمر در رضاي تو چست

درين کار شاگرد بودش هزار
فلاطون از آنها يکي در شمار

به حکمت چو در ثمين سفته است
به دانا فلاطون چنين گفته است

که اي رسته از تنگناي خيال
زده در هواي خرد پر و بال

بود پنجمين طالب پايه اي
که در خورد آن نبودش مايه اي

اگر ره نگرداند از گرگ و ميش
بود ياور او در آزار خويش

به خود بند در خدمت خود کمر
به مخدومي از کس مکش درد سر

ازيشان در درج حکمت به بند
وزيشان نگون قدر هر سربلند

تنش گر چه از ضعف پيريست سست
بود سيرت بد در او تندرست

ز هر طعمه روزي تهي حوصله
وز آن ضعف و بي حاصلي در گله

دو صد جوق ماهي در آن آبگير
همي ديد چون نقش چين بر حرير

خود آن لقمه آسيب جان و تن است
که در وي نهان کرده صد سوزن است

بر اين قول گر اعتماديت نيست
وز اين نکته در دل گشاديت نيست

به يک جستن او را ز جا در ربود
فکندش به جايي که گويي نبود