هفت اورنگ جامي

به ما اختياري که دادي به کار
ندادي در آن اختيار اختيار

چو سر رشته کار در دست توست
کننده به هر کار پابست توست

اگر بي تو موري بجنبد ز جاي
در آن جنبش او هم بود يک خداي

نشسته ست در طبع هر زيرکي
که دارد دو گيتي مؤثر يکي

جواني که با دل سياهي گذشت
به موي سيه در تباهي گذشت

بسي در دل اين آرزو آيدم
که از دل سياهي به مو آيدم

ز موي سفيد خودم در حجاب
کنم از سواد دل آن را خضاب

چنان مانده ام در نماز خضوع
که نايم دگر با قيام از رکوع

دلي خواهم آزاده از تاب و پيچ
در او غير ياد تو نگذشته هيچ

که تا کنج نابود منزل کنم
ز عالم همه رو در آن دل کنم

کنم نيست نقش کم و بيش را
در آن نيستي گم کنم خويش را

بدين پايه جامي کسي يافت دست
که در بند هستي نشد پاي بست

در گنج هستي به او باز شد
دلش مخزن گوهر راز شد

شبي کز شرف غيرت روز بود
کواکب در او گيتي افروز بود

يکي «ثاني اثنين » در کنج غار
که چون مار شد ناوک جان شکار

ازان محو در بي نشاني شود
وز اين لوح کلک معاني شود

به چشم ار نه ناظر به نور توام
چو بستم نظر در حضور توام

يکي شب به خواب آنچنان ديدمش
که چون غنچه در خرقه پيچيدمش

نهادي به لطفش دهان بر دهان
فرو ريختيش از دهان در دهان

جهانگيري او به خود بود و بس
نبودش در آن منت از هيچ کس

زره بر تن خود نکرد استوار
که دريا که ديده ست در چشمه سار

درآيد ز دروازه خيل بلا
بگيرد در و بام سيل بلا

اگر عدل نبود نماند جهان
به هم در رود آشکار و نهان

بيا ساقيا برگ عشرت بساز
مکن در به روي حريفان فراز

در آزار او تيغ خونريز باش
به خونريزيش دمبدم تيز باش