هفت اورنگ جامي

خود مرا در ميان چه کار و چه بار
غير من ديگريست کارگزار

در حقايق به چشم عامه مبين
حرف و نقش از زبان خامه مبين

در کف قهر حق من آن چوبم
که به سگ سيرتان رسد کوبم

گر کسي را بود خيال نطق
در ميان نيستم من آنک حق

آن بود اختيار در هر کار
که بود فاعل اندر آن مختار

هر که در فعل خود بود مختار
فعل او دور باشد از اجبار

گر تو گويي چو بنده مامور
هست در اختيار خود مجبور

زيد را گرنه نهي بودي و امر
در اداي زکات و خوردن خمر

بود از جنس جن و لعنت او
مستجن بود در جبلت او

ني پي آنکه بنده را در دست
اختيار تمام و کامل هست

بود صد گفت و گو ميان سپاه
که سبب چيست در تفاوت شاه

دو گهر هر دو حاصل از يک کان
هر دو در قيمت و صفا يکسان

چون يکي شد نشانده در افسر
وان دگر مر قلاده را زيور

وان همه بود از فراست شاه
نقد در کيسه کياست شاه

تا شود فاش پيش دشمن و دوست
که در آن قصه حق به جانب اوست

زانکه جز در شکار نتوان کرد
ورزش کارزار و جنگ و نبرد

آن يکي چست از زمين برجست
تيغ جست و ميان به کين در بست

آلتي ام به دست کارگزار
نيست در دست من کفايت کار

کار در دست کار ساز بود
نسبت آن به من مجاز بود

هر چه در باب مهر و کين گويد
هر بر وفق عقل و دين گويد

هر چه در هر کدام مکتوم است
پيش من لايزال معلوم است

مي کني امر و مي کني امداد
زيد را در حصول فعل مراد

اين بود سر آنکه در محشر
چون شود آشکار سر قدر

اين تفاوت چراست در قابل
اين چرا مدبر است وان مقبل

نيست ذوالصوره را تغير حال
در صور هم نفوذ جعل محال