مخزن الاسرار نظامي

مي که حلال آمده در هر مقام
دشمني عقل تو کردش حرام

مي که بود کاب تو در جام اوست
عقل شد آن چشمه که جان نام اوست

از بس آتش که طبيعت فشاند
در جگر عمر تو آبي نماند

گل ز کژي خار در آغوش يافت
نيشکر از راستي آن نوش تافت

هرچه به تاريک شب از صبح زاد
بر در او درج شدي بامداد

گفت فلان پير ترا در نهفت
خيره کش و ظالم و خونريز گفت

منکه چنين عيب شمار توأم
در بد و نيک آينه دار توأم

پير چو بر راستي اقرار کرد
راستيش در دل شه کار کرد

راستي خويش نهان کس نکرد
در سخن راست زيان کن نکرد

گر سخن راست بود جمله در
تلخ بود تلخ که الحق مر

پاي درين ره نه و رفتار بين
حلقه اين در زن و گفتار بين

در کهن انصاف توان کم بود
پير هواخواه جوان کم بود

ني منگر کز چه گيا ميرسد
در شکرش بين که کجا ميرسد

آب صدف گرچه فراوان بود
در ز يکي قطره باران بود

هرکه نه بر حکم وي اقرار کرد
چرخ سرش در سر انکار کرد

قصد شنيدم که در اقصاي مرو
بود ملکزاده جواني چو سرو

تازگيش را کهنان در ستيز
پر خطر او زان خطر نيم خيز

يک شب ازان فتنه پر انديشه خفت
ديد که پيريش در آن خواب گفت

سنگ بسي در طرف عالمست
آنچه ازو لعل شود آن کمست

مرد ز بيدولتي افتد به خاک
دولتيان را به جهان در چه باک

گر در دولت زني افتاده شو
از گره کار جهان ساده شو

در دو هنر نامه اين نه دبير
نيست يکي صورت معني پذير

گفت همانا که در اين همرهان
صورت اين حال نماند نهان

مصلت کار در آن ديده اند
کز تو خر و بار تو ببريده اند

تا تو چو عيسي به در دل رسي
بي خر و بي بار به منزل رسي