اقبالنامه نظامي

چرا ترسم از رفتن هشت باغ
که در با کليدست و ره با چراغ

ديگر شب که شب تخت بر پيل زد
زمين چون فلک جامه در نيل زد

چو خورشيد گردنده بر گرد روي
در آن شب ز ناخن برآورد موي

ز کام ذنب زهري انگيختند
مه چرخ را در گلو ريختند

بخنديد و در خنده چون شمع مرد
بدان کس که جان داد جان را سپرد

سرانجام چون در پس پرده رفت
ز بيداد گيتي دل آزرده رفت

در آن دست خاکي تهي ريخته
منادي ز هر سو برانگيخته

به خاکش سپردند و گشتند باز
در دخمه کردند بر وي فراز

ببين در جهان گر جهان ديده اي
کز و چند کس را زيان ديده اي

جهاني که با اين چنين خواريست
نه در خورد چندين ستمگاريست

چو خورشيد شد آتشين ميل او
در انداز سنگي به قنديل او

بدان ماند احوال اين دود و گرد
که هست آسمان با زمين در نبرد

در و دشت را شبنم چرخ کوز
کند ايمن از تف و تاب تموز

غزالان که در نافه مشک آورند
کباب تر و نقل خشک آورند

ملک زاده را عزم شاهي نبود
که در وي جز ايزد پناهي نبود

چو پيمانه پر گشت و پرتر کني
به سر درکني هر چه در سر کني

يکي دير خارا بدست آورم
در آن دير تنها نشست آورم

شوم مرغ و در کوه طاعت کنم
به تخم گياهي قناعت کنم

مرا چون پدر در مغاک افکنيد
کفي خاک را زير خاک افکنيد

وگر ناري از تلخي مرگ ياد
به دشواري آن در تواني گشاد

سرانجام در دير کوهي نشست
ز شغل جهان داشت يک باره دست

که در عالم اين چرخ نيرنگ ساز
نه آن کرد کان را توان گفت باز

بسا يوسفان را که در چاه بست
بسا گردنان را که گردن شکست

سياهي بپوشيد و در غم نشست
چو وقت آمد او نيز هم رخت بست

جهان خانه وحش بود از نخست
در او بانوا هر گياهي که رست