اقبالنامه نظامي

ز باغي که در بيع تيغ آمدش
يکي ميوه چيدن دريغ آمدش

دگر باره سر در بيابان نهاد
برو بوم خود را همي کرد ياد

ببرند چندان به يک روز راه
که آن برنخيزد ز ما در دو ماه

دگرگونه پرسيمشان در نهفت
چه هنگام خورد و چه هنگام خفت

به پاسخ چنين گفته اند آن گروه
که بسيار گشتيم در دشت و کوه

يکي شهر چون بيشه مشک بيد
در او آدمي پيکراني سپيد

چوزو رستني برنيايد ز خاک
در آن جانور چون نگردد هلاک

در آموختشان رسم و آيين خويش
برافروختشان دانش از دين خويش

سکندر در آن دشت بيگاه و گاه
دواسبه هميراند بيراه و راه

دگر باره کشتي بسي ساختند
ز ساحل به دريا در انداختند

زباده جنوبي در آمد نسيم
دل رهروان رست از اندوه و بيم

چو شب خون خورشيد درجام کرد
در آن منزل آن شب شه آرام کرد

پديد آمد آن سبزه و جوي و باغ
جهان در جهان روشني چون چراغ

چو شه در ده سرپرستان رسيد
دهي ديد و ده مهتري را نديد

که فردا چنين باشداز گرم و سرد
چنين نقش دارد جهان در نورد

گرفتندي آن نقش را در خيال
چنين بودشان گردش ماه و سال

ره انجام را زير زين رام کرد
چو انجم در آن ره کم آرام کرد

چو افتاد در لشگر اين گفتگوي
ميان بست هر يک بدين جستجوي

چو الماس دوسيده شد بر کباب
به جنبش در آمد ز هر سو عقاب

کباب و نمک هر دو برداشتند
در آن غار جز مار نگذاشتند

در آن زرعگه کشتزاري شگرف
نوازش گرفته ز باران و برف

جواني در آن کشته چون شيرمست
برهنه سروپاي بيلي به دست

چنان مان بهر پيشه ور پيشه اي
که در خلقتش نايد انديشه اي

که شد پاسدار تو در خفت و خيز؟
پناهت کجا کرد بازار تيز؟

در آن کس دل خويش بستم که تو
همان قبله را ميپرستم که تو