جوهر الذات عطار

همه يار است و تو در گفت و گوئي
در اين ميدان شده گردان چو گوئي

اگر خورشيد گردي در سوي ذات
تو تابي بيشکي در جمله ذرات

همه از تو شده پيدا در اينجا
همه از تو شده شيدا در اينجا

خودي خود ميطلب داري در اينجا
فکنده پرتوي در سوي الا

حقيقت در گمان و در يقيني
چه غم چون با خيالش همنشيني

تو آگاهي نداري ايدل مست
که يارت در برون و در درونست

نه چندان نقل تقليدست در تو
نميداني که اين ديدست در تو

در اين دريا چه ماهي و چه خرچنگ
که هر يک گوهري دارند در چنگ

در اين دريا چه در، چه سنگ ريزه
اگر چه عقل ميگيرد ستيزه

در اين بحري فتاده زار و محزون
مثال دانه در هفت گردون

هر آيينه جمال يار در تست
حقيقت آن پري رخسار در تست

در اين بحر فنا ره کس نبرده است
اگر بردست هم در وي بمردست

در اين منزل نظر کن سالکانند
ز دريا در فتاده سوي کانند

اگر چه جسم جانست در حقيقت
وليکن مانده است او در طبيعت

چو ذره جملگي در خور بسوزد
پس آنگه آتشي در خور فروزد

چو گردي بيخبر مانند منصور
در آن حضرت شوي در جمله مشهور

خدا شو اي بمانده در خبر تو
که در يکي نظر يابي بشر تو

تو در خوابي و آگاهي نداري
حقيقت در قرار و بيقراري

چو مرغ جانست آن در سوي دنبال
از آن در واقعه مي بيند احوال

تو در خوابي و دنيا چون سرابي
تو در عين سراب و پرده خوابي

وصال يار نزديکست در تو
گمان چون راه تاريکست در تو

دلم تا راه در سوي تو برده است
تنم زنده است و در کوي تومرده است

تو تا در بند ديد اين طلسمي
حقيقت مانده در زندان جسمي

نه چون تو در پي دنياي غدار
شدند ايشان در اينصورت گرفتار

اگر چه عقل در پرده بسي تاخت
سپر در عاقبت اينجا بينداخت