اقبالنامه نظامي

نظامي بر اين در مجنبان کليد
که نقش ازل بسته را کس نديد

کند مهره اي را به کف در نهان
دگر باره آرد برون از دهان

نشاط غنا در من آور پديد
فراغت دهم زانچه نتوان شنيد

گذشت از رصد بندي اختران
نبود آنچه مقصود بودش در آن

در آن کشف کوشيد کز روي راز
براندازد اين هفت کحلي طراز

در اين وعده مي کرد شبها بروز
شبي طالعش گشت گيتي فروز

که برداري آرام از آرامگاه
در اين داوري سر نپيچي زراه

در اين داوري کاوري راه پيش
رضاي خدا بين نه آزرم خويش

يکي آنکه در لشگرم وقت پاس
ز دژخيم ترسم که آيد هراس

دگر آنکه برقصد چندين گروه
سپه چون کشم در بيابان و کوه

در آن جاي بيگانه از خشک و تر
چه درمان کنم خاصه با کور و کر

در آموز اول به من رسم و راه
پس آنگه زمن راه رفتن بخواه

بر آمودگاني چو دريا به در
سر و مغزي از خويشتن گشته پر

زناسک بمنسک در آري سپاه
ز هابيل يابي به قابيل راه

همه پيش حکمت مسخر شوند
وگر سرکشند از تو در سر شوند

ندارد کس از سر کشان پاي تو
نگيرد کسي در جهان جاي تو

وگر زانکه در رهگذرهاي نو
کسي بايدت پس رو و پيش رو

کسي کاورد با تو در سرخمار
براو ظلمت خويش را برگمار

بدان تا چو سايه در آن تيرگي
فرو ميرد از خواري وخيرگي

زبان دان شوي در همه کشوري
نپوشد سخن بر تو از هر دري

وز آنروز غافل نبود از بسيچ
جز آن شغل در دل نياورد هيچ

بجز سفر اعظم که در بخردي
نشاني بد از مايه ايزدي

ارسطو نخستين ورق در نوشت
خبر دادش از گوهر خوب و زشت

شه آن نامه ها را همه مهر کرد
بپيچيد و بنهاد در يک نورد

چنين بود در نامه رهنماي
از آن پس که بود آفرين خداي