اقبالنامه نظامي

سر از شغل دنيا چنان تافتست
که در گور گوئي دري يافتست

جهان گر چه کارش به جان آورد
نه ممکن که سر در جهان آورد

چو زاندازه شد خواهش شهريار
دل کاردان در نيامد به کار

نمايد که رفتن بدو راي نيست
که مهر تو را در دلش جاي نيست

چو در نافه مشک آشنائي دهد
بر او بوي خوش بر گوائي دهد

چنان مي نمايد که در بزمگاه
به نيکي مرا ياد ناورد شاه

وگر نرم نايد ز گوينده گفت
درشتي بود شاه را در نهفت

هر آن نيک و بد کايد از در برون
به داراي درگه بود رهنمون

نگر تا به طوفان ز درياي آب
در اين کشمکش چون نمايم شتاب

در اين بندگي خواجه تاشم تو را
گر آيم به تو بنده باشم تو را

شد آن گنج را ديد در گوشه اي
ز بي توشه اي ساخته توشه اي

تماشاي او در دلش کار کرد
به پايش بجنباند و بيدار کرد

بر آن راهرو نيم جوبار نيست
که او را يکي جو در انبار نيست

دگر باره پرسيد از او شهريار
که تو کيستي من کيم در شمار

خردمند پاسخ چنين داد باز
که بر شه گشايم در بسته باز

دگر ره جوابيش چون سيم داد
که سيماب در گوش نتوان نهاد

تواني که روشن کني سينه را
در او آري آيين آيينه را

چو بردن تواني ز آهن تو زنگ
که تا جاي گيرد در او نقش و رنگ

از آنجا خبر داد کار آزماي
که نوشاب را در سياهيست جاي

تو در پاک ميکن ز خاشاک و خار
طلبکار سلطان مشو زينهار

چو گفت اين سخنهاي پرورده پير
سخن در دل شاه شد جايگير

مغني غنا را درآور به جوش
که در باغ بلبل نبايد خموش

مگر خاطرم را به جوش آوري
من گنگ را در خروش آوري

چو در هندو آمد نشاط سخن
گل تازه رست از درخت کهن

بسي نکته هاي گره بسته گفت
که آن در ناسفته را کس نسفت