اقبالنامه نظامي

در آن عيد کان شکر افشان کنم
عروسي شکر خنده قربان کنم

که قبطي زني بود در ملک شام
زميري پدر ماريه ش کرده نام

منش داد در دانش آموختن
به سامان شد از دانش اندوختن

زن دانش آموز دانش سرشت
چو لوحي ز هر دانشي در نبشت

ز بس زر که آن سيم تن ساز کرد
در گنج برخاکيان باز کرد

چه زر در ترازوي آن کس چه سنگ
که آرد زر بي ترازو به چنگ

ندانيم چون ديگران پيشه اي
مگر در جهان کردن انديشه اي

تواند که بانوي عاجز نواز
گشايد به ما بر در گنج باز

جهان را چنين گنج گوهر بسيست
کليد در گنج با هر کسيست

صليبي دو گيسوي مشگين کمند
در آن مهره آورده با پيچ و بند

نيوشندگان را در آن داوري
غلط شد زبان زان زبان آوري

به پوشيدگي کرد رمزي پديد
در او آهنين قفل زرين کليد

گر آن کيميا را گهر در گياست
گياي قلم گوهر کيمياست

کسي را بود کيميا در نورد
که او عشوه کيمياگر نخورد

دمي چند بر کار کرداي شگفت
خراساني آمد دمش در گرفت

که اين مهره در حقه اي نه به راز
زهي مهره دزد و زهي مهره باز

گرآيد زمن دستکاري شگرف
نيارند با من در اين کار حرف

فرستاد در شهر بالا و پست
طبريک طلب کرد و نامد بدست

به راهي که ديده نشانش نديد
چنان شد که کس در جهانش نديد

کمر بسته توست در ملک شام
به گوهر کنيز و به خدمت غلام

جز او هر که اين صنعت آرد به کار
جوي نارد از گنج او در شمار

نوائي که در وي نوائي بود
نوائي نه کز بينوائي بود

خنيده چنين شد در اقصاي روم
که بي سيمي آمد ز بيگانه بوم

کنون لعل و گوهر فروشي کند
خرد کي در اين ره خموشي کند

که مردي عزيزي و آزاد چهر
به فرخندگي در تو ديده سپهر