اقبالنامه نظامي

ز پيران زاهد بسي نيک مرد
که در شب دعائي توانند کرد

به اندازه جهد خود هر کسي
در آن کار ياري نمودي بسي

گر آهن نبودي بر آن در کليد
به افسونگران چاره کردي پديد

ز بزم طرب تاب شغل شکار
نديدي به بازيچه در هيچ کار

يکي روز مي خوردن آغاز کرد
در خرمي بر جهان باز کرد

سراينده اي بود در بزم شاه
که شه را درو بيش بودي نگاه

چو در چشم شاه آمد آن رنگ زشت
بدو گفت کي مدبر بدسرشت

گر از راز ما بر گشايند بند
بگيرد جهان در جهان بوي گند

همان قول ديگر که در وقت خواب
دو قرن فلک بستد از آفتاب

که چون بر سکندر سرآمد زمان
بود آن خلل خلق را در گمان

که در پيکري کايزد آراستش
فرشته بود بر چپ و راستش

از اين روي در شبهت افتاده اند
که صاحب دو قرنش لقب داده اند

شد آن مرد و آن حلقه در گوش کرد
سخن ني زبان را فراموش کرد

به بيغوله اي ديد چاهي شگرف
فکند آن سخن را در آن چاه ژرف

دل خود در انديشه نگذاشتي
به آن ني دل خويش خوش داشتي

برون رفته بد شاه روزي به دشت
در آن دشت بر مرد چوپان گذشت

چنان بود در ناله ني به راز
که دارد سکندر دو گوش دراز

در آن داوري ساعتي پي فشرد
برآهنگ سامان او پي نبرد

در او جان نه و عشق جان منست
بدين بي زباني زبان منست

چو در پرده ني نفس يافت راه
همان راز پوشيده بشنيد شاه

چنان دان که از غنچه لعل و در
شکوفه کند هر چه آن گشت پر

چنين گويد آن نغز گوينده پير
که در فيلسوفان نبودش نظير

شکسته جهان کام در کام او
رسيده به نوميدي انجام او

در آن تب بسي چارها ساختند
تنش را ز تابش نپرداختند

بدان تا سخن گو بدان ره برد
سخن گفتن او بدان در خورد