جوهر الذات عطار

همه در پيش من گوياي عشقند
در اينجا گه نهان جوياي عشقند

نموده شاه رخ در جمله ذرات
تمامت گمشده در نور آن ذات

نه چندانست گفتن در زبانها
که بتوان يافت کلي در بيانها

همه اسرار اين گفت در يکي يافت
خدا را در درون او بيشکي يافت

دم عشق اناالحق در معاني
همي زد او در اسرار معاني

حضور دل در اينجا در يقين يافت
درون را اولين و آخرين يافت

فنا يکتا بد و اشيا در او سير
نمود کعبه باز افتاد در دير

چنان در سير کل تاخير کل يافت
که خود را در ميان تدبير کل يافت

فداي يار شد در عين صورت
برون شد در عيان کل صورت

سجود خويشتن کن در بر يار
که ديدي در نهاني رهبريار

گمان در خاطر و انديشه در دل
که تا سجده نگردد زود باطل

حضور جان و دل را در يکي او
خدا بيند در آن طاعت يکي او

در آندم گر حضور يار بودش
عيان در ليس في الديار بودش

تو چون او باش دائم در صفاتو
که باشي در ميان اندر لقا تو

چنان بنهاده بد در پيش خود او
که فاني است کلي در احد او

لقا در جنت است و ديد الله
که تا يابي در اينجا قل هوالله

در اين معني که من گفتم شکي نيست
که در جنت بجز الله يکي نيست

در و ديوار جنت از حياتست
در اينجا گه عيان نور ذاتست

ز بهر خويشتن در بند ماندي
در اين گرداب غم کامي نراندي

در اين زندان توئي عين قفس را
نمي يابي در اينجا پيش و پس را

نينديشي تو زين زندان دمي يار
که ماندستي چنين در گير و در دار

چو تو بي طاعتي در حکم جبار
بماندستي در اينجا گه گرفتار

يکي را يافت در سر معاني
نشان ذات او در بي نشاني

بهمت در يکي لانگر تو
عيان خويش در الا نگر تو

همه حق بيني و در لاشوي تو
ز ديد خويش در الا شوي تو