جوهر الذات عطار

در آندم گر بداني خود تو اوئي
که در جمله زبانها گفت و گوئي

ز عقل سفل افعال جهانست
که نورش در زمين و در زمانست

کسي کو به بود صد باره در دين
که او بد در حقيت راز کل بين

قضا رفتست تن در ده بمردي
ببين آخر که در مهلت چه کردي

دمادم کن نظر در سر گندم
که در هر گندمي غرقست قلزم

ز صورت در نگر عين حقيقت
که در اعيان تو کردستي طريقت

بهشتت اي نديده هيچ در خود
فروماندي عزازيل تو در سد

توئي نوري که در ظلمت فتادي
ولي در عين اين قربت فتادي

نباشد شرط اين خوردن در اينجا
که گرداني مرا در لحظه رسوا

بلاي قرب يوسف در بن چاه
کشيد افتاد او آنگاه در جاه

دم منصور زن در عين مستي
چرا چندين در اينجا بت پرستي

سرت در باز در بازار ديني
که ديدستي بسي بازار ديني

سرت در باز و هم از جان مينديش
اناالحق گوي هم در خويش بيخويش

که ديد عشق احمد ديد در خود
از آن اسرار کل ميديد در خود

ز عشق ار ذره در جان در آيد
ز هر قطره دو صد طوفان برآيد

نهان شو عشق را درياب در کل
که افکنداست مر ذرات در ذل

نهان شو در نهان و بين تو پيدا
درون را با برون در شور و غوغا

ز وصلش جمله ذره در خروشند
در اين ديگ فنا کلي بجوشند

جهان ديدي که جمله در فنايست
ولي در سر همه عين بقايست

در آن سر جمله اندوه است و محنت
در آن سر جمله يابي عين قربت

در آن سر هيچ شادي نيست تحقيق
در آن سر هست جمله عين توفيق

در آن سر اين همه اندوه و دردست
در آن سر جمله را يابي که فرداست

از آن سر آمدي در جنت جان
ز پيدائي شدي در حق تو پنهان

از آن سر آمدي در جستجوئي
بهرزه دائما در گفت و گوئي

ز شيدائي بماندي در تف و سوز
از آن اندر گدازي در شب و روز