جوهر الذات عطار

تو قدر خود نميداني که چوني
که هستي در درون و در بروني

جمال جاوداني ديد بيشک
همه در خويش ديد و خويش در يک

فنا را در بقا ديد وفنا شد
در آن عين فنا کلي بقا ديد

بقاي جاوداني در فنا ديد
نظر بگشاد و خود را در بقا ديد

تو اصل کلي وجزوي در اينجا
حقيقت جاني و عضوي در اينجا

بزن گوئي در اين ميدان افلاک
که داري جان جان در مرکز خاک

در اين ميدان ببين خود را تو اي شاه
که گوي چرخ داري در ميان ماه

در اين ميدان يکي گوئي فکنداست
عجائب هاي و هوئي در فکنداست

در اين ميدان چو گوئي در تک و تاز
شدي اکنون و مر چوگان بينداز

در آن مي جمله ذرات مستند
از آن در جود حق با نيست هستند

در آن مي در يکي بيني تو خود را
نگنجد هيچگونه نيک و بد را

در آن مي گر يکي بيني حقيقت
طريقت با حقيقت در شريعت

در آن مي در خدا بيني حقيقت
نمي گنجد دگر اينجا دقيقت

مرا بخشيد در گفتار اسرار
دمادم گفت در جانم که عطار

يقين در پيش دارد جز مرا تو
مبين در ابتدا و انتها تو

چو تو جوياي ما بودي در اول
در آخر ميشوي چندين معطل

که در خون خاک جسمت در کنم من
کنم اسرار کلي از تو روشن

منت مي بينم و در راه من تو
شدي در واصلي آگاه من تو

بجز ما ننگرد در هر دو عالم
يکي بيند مرا در عين آدم

در اين درياي ما ديدي تو جوهر
ترا ديدم در اينجا هفت اختر

تو داري در رهم از درد شو فرد
که مردي مي نيابي جز که در درد

چو جز من در نميگنجد بر تو
منم در هر دو عالم رهبر تو

چو جز من در نميگنجد درونت
منم اندر درون و در برونت

اگر آن دم در اين آدم نبودي
وجود تو در اين عالم نبودي

از آن دم تو دمادم هر سخن گوي
که بردي در حقيقت در سخن گوي