خسرو و شيرين نظامي

جهان در نسل تو ملکي قديم است
بدست ديگران عيبي عظيم است

اگر در پادشاهي بنگري تيز
سبق برده است از عزم سبک خيز

که دست خسروان در جستن کام
گهي با تيغ بايد گاه با جام

مرا نيز ار بود دستي نمايم
وگرنه در دعا دستي گشايم

مرا بايد به چشم آتش برافروخت؟
به آتش سوختن بايد در آموخت؟

مرا گر شور تو در سر نبودي
سر شوريده بي افسر نبودي

فکندي چون فلک در سر کمندم
رها کردي چو کردي شهربندم

نخستم باده دادي مست کردي
به مستي در مرا پا بست کردي

بلي خيزم در آويزم به بدخواه
ولي آنگه که بيرون آيم از چاه

بر آن عزمم که ره در پيش گيرم
شوم دنبال کار خويش گيرم

نشستم تا همي خوانم نهادي
روم چون نان در انبانم نهادي

پس آنگه پاي بر گيلي بيفشرد
ز راه گيکان لشگر به در برد

در آن ره رفتن از تشويش تاراج
به ترک تاج کرده ترک را تاج

زرايش روي دولت را برافروخت
و زو بسيار حکمت ها در آموخت

عظيم آمد چو گشت آن حال معلوم
عظيم الروم را آن فال در روم

چنان در کيش عيسي شد بدو شاد
که دخت خويش مريم را بدو داد

ز بس لشگر که بر خسرو شد انبوه
روان شد روي هامون کوه در کوه

در آن بيشه نه گور از شير مي رست
نه شير از خوردن شمشير مي رست

فرو بسته در آن غوغاي ترکان
زبانک ناي ترکي ناي ترکان

بزرگ اميد پيش پيل سرمست
به ساعت سنجي اصطرلاب در دست

به نطع کينه بر چون پي فشردي
در افکن پيل و شه رخ زن که بردي

ملک در جنبش آمد بر سر پيل
سوي بهرام شد جوشنده چون نيل

جهان بر ابلقي توسن سوار است
لگد خوردن ازو هم در شمار است

چو سر بر کرد ماه از برج ماهي
مه پرويز شد در برج شاهي

ذنب مريخ را مي کرده در کاس
شده چشم زحل هم کاسه راس