ديوان ناصر خسرو

باغ اگر بر چرخ بودي لاله بودي مشتري
چرخ اگر در باغ بودي گلبنش جوزاستي

گر تفاوت نيستي يکسان بدي مردم همه
هر کسي در ذات خود يکتا و بي همتاستي

وانکه مي گويد که «حجت گر حکيمستي چرا
در دره ي يمگان نشسته مفلس و تنهاستي؟»

به ابر اندر حصاري گشت کهسار
شنوده ستي حصاري در حصاري

چو ابدالان هميشه در رکوع است
به باغ اندر ز بر هر ميوه داري

ز هر شاخي يکي ميوه در آويخت
چو از پستان مادر شيرخواري

پست نشستي تو و ز بي خردي
نيستي آگه که در ره اجلي

هيچ نيابي مرا ز پند و قران
وز غزل و مي به طبع در بشلي

حاصل نايد به جسم و جان تو در
از غزل و مي مگر که مفتعلي

لشکر ديوند جمله اهل جدل
تو جدلي را به حلق در اجلي

چاهي است جهان ژرف و ما بدو در
جوئيم همي تخت و گاه شاهي

در چاه گه و شه چگونه باشد؟
نشنود کسي پادشاي چاهي

اي در طلب پادشاهي، از من
بررس که چه چيز است پادشاهي

دين است سر و اين جهان کلاه است
بي سر تو چرا در غم کلاهي

زيرا که تو در شارسان حکمت
با نعمت و با مال و دست گاهي

وز بيم تشنگي قيامت به روز و شب
در آرزوي قطرگکي آب زمزمي

اي دردمند دور مشو خيره از طبيب
زيرا نشسته بر در عيسي مريمي

آشکارا دهي آن اندک و بي مايه زکات
رشوت حاکم جز در شب و پنهان ندهي

چه طمع داري در حله صد رنگ بهشت
چون به درويش يکي پاره خلقان ندهي؟

چه چيز بهتر و نيکوتر است در دنيي؟
سپاه ني ملکي ني ضياع ني رمه ني

رسول خود سخني باشد از خداي به خلق
چنانکه گفت خداوند خلق در عيسي

در هدي بگشايد مگر کليد سخن
همو گشايد درهاي آفت و بلوي

زبان به کام در افعي است مرد نادان را
حذرت بايد کردن همي از آن افعي

که کيمياي سعادت در اين جهان سخن است
بزرجمهر چنين گفته بود با کسري

همه همواره در خورشيد پيوستند و ناچاره
به کل خويش پيوندد سرانجامي هر اجزائي