ديوان ناصر خسرو

وز گوهر و زر، مخنقه و ياره
در کرد به دست و بست بر گردن

دشت از تو کشيد مفرش وشي
چرخ از تو خزيد در خز ادکن

حاکم به چراغ در بسي از مستي
از دبه مزگت افگند روغن

بي رشوت اگر فرشته اي گردي
گرد در او نشايدت گشتن

مير بر تخت در ايوانش فرود آرد
چون خردمند و گراميش بود مهمان

گر نه مهمان خدائي تو تورا ايزد
چون نشانده است در اين پر ز چراغ ايوان؟

خيل ابليس چو بگرفت خراسان را
جز به يمگان در نگرفت قرار ايمان

جواني شد، او را فراموش کن
سر ناتواني در آگوش کن

خلالوش جويان دين بي هش اند
تو بي هوش را در خلالوش کن

با اهل خويش گوهر دين تو روشن است
اينجاست مانده در کف بيگانگان نگون

در دست زمان سپيد شد زاغت
کس زاغ سپيد کرد جز جادو؟

بنگر که صدف ز قطره باران
در بحر چگونه مي کند لولو

بنشان زسرت خمار و خود منشين
حيران چو به چنگ باز در تيهو

زمانه بسي پند دادت، وليکن
تو مي در نيابي زبان زمانه

در اين ره گذر چند خواهي نشستن؟
چرا برنخيزي، چه ماندت بهانه؟

چو دانش نداري تو، در پارسائي
به سان لگامي بوي بي دهانه

به دانش گراي و در اين روز پيري
برون افگن از سر خمار شبانه

گرگ آمده است گرسنه و دشت پر بره
افتاده در رمه، رمه رفته به شب چره

بنگر در اين مثال تن خويش را ببين
گرگ و بره مباش و بترس از مخاطره

گر نه بره نه گرگ نه اي، بر در امير
چوني؟ جواب راست بده بي مناظره

فخري مکن بدانکه تو ميده و بره خوري
يارت به آب در زده يک نان فخفره

دو قوصره همي به سفر خواست رفت جانت
زان بر گرفت سفره در خورد مطهره

در خنبره بماند دو دستت ز بهر گوز
بگذار گوز و دست برآور ز خنبره

کار بي دانش مکن چون خر، منه
در ترازو بارت اندر يک پله

دست ازو درکش چو مردان پيش ازانک
در کشندت زير شر و ولوله