ديوان ناصر خسرو

اين خوان در ايوان چو نمودندت بنديش
تا کيست سزاوار بدين خانه و اين خوان

تاچند در اين گوي بخواهد نگرستن
اين چرخ بدين چشم فروزنده رخشان؟

بسيار در اين بستان هر گونه درخت است
هم کشته رحمان و هم از کشته شيطان

دهقانش يکي فاضل و معروف بزرگ است
در باغ مشو جز که به دستوري دهقان

چون نخل بلند است سپيدار وليکن
بسيار فزون دارد در بار برين آن

هرچند که در قرطه بود هردو به يک جا
از دامن برتر بود، اي پور، گريبان

هرچند که در خانه تو خانه کند موش
خانه نسپاري تو همي خيره به موشان

در خانه تو موش به سوراخ درون است
او را چه بکار آيد کاشانه و ايوان؟

با دختر و داماد و نبيره به جهان در
ميراث به همسايه دهد هيچ مسلمان؟

هر کس که به تابستان در سايه بخسبد
خوابش نبرد گرسنه شب هاي زمستان

آن را که گزيدي تو خدايش نگزيده است
در خلق، نداني تو به از خالق ديان

آني که پديد آمد در باغ شريعت
از عدل تو آذار و ز احسان تو نيسان

اي حجت بنشسته به يمگان و سخنهات
در جان و دل ناصبيان گشته چو پيکان

نيست در اين هر چهارطبع ازين هيچ
اي شده مفتون به قول هاي فلاطون

معدن اين چيزها که نيست در اين جاي
جز که ز بيرون اين فلک نبود نون

گوئي کاين فعل در چهار طبايع
هست رونده به طبع از انجم و گردون

پيشه ورانند پاک و هست در ايشان
کاهل و بشکول و هست مايه ور و دون

در راه عمر خفته نياسايد، اي پسر،
گر بايدت بپرس ز داناي هندوان

جاي درنگ نيست مرنجان در اين رباط
برجستن درنگ به بيهودگي روان

تو در خز و بز به زير طارم
خويشانت برهنه و پريشان

ايشان ز تو جمله بي نيازند
وز بيم تو مانده در بيابان

آتش به مراد توست زنده
در آهن و سنگ خاره پنهان

در آهن و سنگ چون نشسته است
اين گوهر بي قرار عريان؟

جز تو ز هوا همي که سازد
چندين سخن چو در و مرجان؟

بنگر: به خرد چه کرده اي کار
صد سال در اين فراخ ميدان