ديوان ناصر خسرو

توشه تو علم و طاعت است در اين راه
سفره دل را بدين دو توشه بياگن

گر نتواني چو گاو خورد خس و خار
تخم خس و خار در زمين مپراگن

کرده است ايزد زليفنت به قران در
عذر بيفتاد از آنکه کرد زليفن

راست نيايد قياس خلق در اين باب
زخم فلک را نه مغفر است و نه جوشن

وانگه ننديشي ايچ گاه معاصي
زاتش دوزخ که نيستش در و روزن

معدن علم است دل چرا بنشاندي
جور و جفا را در اين مبارک معدن؟

سخنت اول و سخنت آخر
سخني خوب شو در اين دوميان

برهمن در هند بر چندال ناکس فضل داشت
بنده دين و هنر نشگفت اگر شد برهمن

در دلم تا به سحرگاه شب دوشين
هيچ ناراميد اين خاطر روشن بين

گفت: بنگر که چرا مي نگرد گردون
به دو صد چشم در اين تيره زمين چندين

وين خردمند و سخن گوي بهشتي جان
از چه مانده است چنين بسته در اين سجين؟

گر کسي غسلين خورده است به مستي در
تو که هشياري بر خيره مخور غسلين

طبع تشرين به چه ماند به مه نيسان؟
گرچه در سال بود نيسان با تشرين

آنک ازو خاک سيه حورالعين گشته است
حور ازو يابد در خلد برين تزيين

جان تو گوهر علم است چنينش ايزد
در تو مي از قبل علم کند تسکين

خداوندي نيابد هيچ طاغي در جهان گرچه
خداوندش همي خواند تگين و تاش يا طوغان

اگر فرمان تن کردي و در اصطخر بنشستي
از اهل البيت پيغمبر نگشتي نامور سلمان

خرما بني بديدم شاخش در آسمان
بر وي نثار کرده خرد کردگار من

برزگري کن در اين زمين و مترس ايچ
از شغب و گفت گوي و غلغل خصمان

چشم خرد باز کن ببين به شگفتي
خصم فراوان در اين ضياع خرامان

ملک سليمان به چشم خويش همي بين
در کف ديوان و زان شگفت همي مان

چند در اين بند به گشي چنين
دامن دنيا بکشي واستين؟

روي به دريا نه اگر گوهر است
آرزوي جانت و در ثمين

علم کجا باشد جز نزد او؟
شير کجا باشد جز در عرين؟

اين گوي به کردار يکي خوان عظيم است
بنهاده در ايوان پر از نعمت الوان