ديوان ناصر خسرو

نهال شومي و تخم دروغت
نرويد جز که در خاک خراسان

به يمگان لاجرم در دين و دنيا
مکانت يافته ستم بيش از امکان

به دنيا در نه درويشم نه چاکر
به دين اندر نه گمراهم نه حيران

مرامرغي سيه سار است گل خوار
گهربار و سخن دان در قلم دان

مرا ديوان چو درج در از آن است
بخوان ديوان من بر جمع ديوان

مکر ديوان و هوس ها را منه
در خزينه ي علم رب العالمين

مر مرا شکر چرا وعده کني
گرت سنگ است، اي پسر، در آستين؟

خشم را طاعت مدار ايرا که خشم
زير دامن در بلا دارد دفين

چو باز از در درآيد، عدل،چون مرغ
همان ساعت برون پرد ز پرهون

به دنيا دين فروشانند ايشان
به دوزخ در همي برند آهون

وگر ديدي مرا عاجز نگشتي
در اقليدس به پنجم شکل مامون

وين بحر بي آرامش نگون سار
آراسته قعرش به در و مرجان

نابوده که بوده شود نپايد
زين است جهان در زوال و سيلان

در بند بود مستمند بندي
تو شاد چرائي به بند و خندان؟

گر مذهب او حق و راست بودي
در بلخ بدي به اتفاق اعيان

اين بيهده ها را اگر نداني
در کار نيايدت هيچ نقصان »

من بسته آداب و فضل خويشم
در تنگ زميني زجور ديوان

از لحن فراوان و خوش بماند
در تنگ قفس ها هزاردستان

در دين به خراسان که شست جز من
رخساره دعوي به آب برهان

من شيعت اولاد مصطفي ام
در دين نروم جز به راه ايشان

لرز لرزنده غضنفر در عرين
ترس ترسنده عقاب اندر و کن

بت نشسته در ميان پيرهنت
تو همي لعنت کني بر برهمن

دير بماندم در اين سراي کهن من
تا کهنم کرد صحبت دي و بهمن

شمع خرد بر فروز در دل و بشتاب
با دل روشن به سوي عالم روشن

در ره عقبي به پاي رفت نبايد
بلکه به جان و به عقل بايد رفتن