ديوان ناصر خسرو

تا در نزني سرش به گل بار نيارد
زيرا که چنين است ره و سيرت اشجار

بر خوي ملک باشد در شهر رعيت
پيغمبر گفت اين سخن و حيدر کرار

در طاعت يزدان است اين چرخ به گشتن
آباد بدين است چنين گنبد دوار

تنت همچون گور خاک است، اي پسر، مپسند هيچ
جانت را در خاک تيره جاودانه مستقر

خر سپس جو دويد و تو سپس نان
اکنون در زير بار مي رو خروار

چندين در معصيت مدو به چپ و راست
چون شتر بي مهار و اسپ بي افسار

هديه نيابي ز کس تو جز که زحجت
حکمت چون در و پند سخته به معيار

دو زن خفته اند و دو مرد ايستاده
نهفته زنان زير شويان خود در

به خانه ي مهين در هميشه است پران
پس يکدگر دو مخالف کبوتر

به خانه ي کهين در هميشه سه مهمان
از اين دو کبوتر خورد نعمت و بر

همي هر يکي گويد آن ديگران را
که «زين در درآئيد کاين راه بهتر»

وگر اين يکي را فريبند آن دو
خداوند خانه بماند در آذر

اگر قيمتي در خواهي که باشي
به آموختن گوهر جان بپرور

سوي گاو يکسان بود کاه و دانه
به کام خر اندر چه ميده چه جو در

خير زاد تو است در طلبش
خيره خيره چرا کني تاخير؟

مر بقا را در اين سراي مجوي
که بقا نيست زير چرخ اثير

در شکم سنگ خاره به زان دل
که درو نيست پند را تاثير

بي سود بود هر چه خورد مردم در خواب
بيدار شناسد مزه منفعت و ضر

قفل از دل بردار و قران رهبر خود کن
تا راه شناسي و گشاده شودت در

اين زر کجا در شود از مشک ازان پس؟
خيزم خبري پرسم از آن درج مخبر

ايزد چو بخواهد بگشايد در رحمت
دشواري آسان شود و صعب ميسر

روزي برسيدم به در شهري کان را
اجرام فلک بنده بد، افلاک مسخر

از رشک همي نام نگويمش در اين شعر
گويم که «خليلي است که ش افلاطون چاکر

اي خيل ادب صف زده اندر خطب تو،
اي علم زده بر در فضل تو معسکر،

زي طالع سعد و در اقبال خدائي
فخر بشر و بر سر عالم همه افسر