ديوان ناصر خسرو

شهر علوم آنکه در او علي است
مسکن مسکين و مآب مثاب

از شرف مدح تو در کام من
گرد عبير است و لعابم گلاب

انديشه کن يکي ز قلمهاي ايزدي
در نطفها و خايه مرغان و بيخ و حب

ايزد يکي درخت برآورد بس شريف
از بهر خير و منفعت خلق در عرب

عهد غدير خم زن بولهب نداشت
در گردن شماست شده سخت چون کنب

دعوي همي کند که نبي را خليفتم
در خلق، اين شگفت حديثي است بوالعجب

گرچه در گيتي نيابي هيچ فضل
مرد ازو فاضل شده است و زود ياب

اين جهان الفنج گاه علم توست
سر مزن چون خر در اين خانه ي خراب

شغل کودک در دبيرستانش نيست
جز که خواندن يا سؤال و يا جواب

در خور قول نکو بايد کردنت عمل
تو ز گفتار عقابي و به کردار ذباب

توشه از طاعت يزدانت همي بايد کرد
که در اين صعب سفر طاعت او توشه ماست

خرد است آنکه چو مردم سپس او برود
گر گهر رويد در زير پيش خاک سزاست

نيک بنگر تا ببيني کز درخت
جان بروئيد و،نماء در برست

علم جان جان توست اي هوشيار
گر بجوئي جان جان را در خور است

زين فلک بيرون تو کي داني که چيست؟
کاين حصاري بس بلند و بي در است

اين جهان در جنب فکرت هاي ما
همچو اندر جنب دريا ساغر است

گر همي چيزي بيايدمان خريد
در بهشت، آنجا محال است ار زر است

در بهشت ار خانه زرين بود
قيصر اکنون خود به فردوس اندر است

هر که بر تنزيل بي تاويل رفت
او به چشم راست در دين اعور است

اي گشاينده ي در خيبر، قران
بي گشايش هاي خوبت خيبر است

خاطر من زر مدحتهات را
در خراسان بي خيانت زرگر است

قيصر رومي به قصر مشرف او در
روز مظالم ز بندگان صغار است

خون عدو را چو خويش بدو داد
ديگ در قصر او بزرگ طغار است

تا ننهد سر به خط طاعت او بر
ناصبي شوم را سر از در دار است

نيست سر پر فساد ناصبي شوم
از در اين شعر، بل سزاي فسار است