ديوان شمس

روزي آيد برون و روزي نايد
اما شب و روز اندرون در کار است

چون ديک هزار کف بسر مي آرد
تا خلق ندانند که او در جوشست

تا عرش ز سوداي رخش ولوله هاست
در سينه ز بازار رخش غلغله هاست

از باده او بر کف جان بلبله هاست
در گردن دل ز زلف او سلسله هاست

توبه که دل خويش چو آهن کرده است
در کشتن بنده چشم روشن کرده است

چون زلف تو هرچند شکن در شکنست
با توبه همان کند که با من کرده است

چشمي دارم همه پر از صورت دوست
با ديده مرا خوشست چون دوست در اوست

چون دانستم که عشق پيوست منست
وان زلف هزار شاخ در دست منست

ذاتيست که گرد او حجب تو بر توست
او غرقه خود هردو جهان غرقه در اوست

عشق تو در درون جان من جا دارد
وين طرفه که از جان و جهان بيرونست

در باغ من ار سرو و اگر گلزار است
عکس قد و رخساره آندلدار است

در خواب مهي دوش روانم ديده است
با روي و لبي که روشنئي ديده است

در دايره وجود موجود عليست
اندر دو جهان مقصد و مقصود عليست

در ديده صورت ار ترا دامي هست
زان دم بگذر اگر ترا گامي هست

در هجده هزار عالم آنرا که دليست
داند که نه جنبش و نه آرامي هست

آن را که شراب وصل جانان دادند
در مذهب او کعبه و بتخانه يکيست

در کون و فساد چون عجب بنهادند
نوري که صلاح دين و دنيا همه اوست

در عشق اگرچه که قدم بر قدم است
آنست قدم که آنقدم از قدم است

در خانه نيست هست بيني بسيار
مي مال دو چشم را که اکثر عدم است

در عشق تو هر حيله که کردم هيچست
هر خون جگر که بيتو خوردم هيچست

در عشق که جز مي بقا خوردن نيست
جز جان دادن دليل جانبردن نيست

در عهد و وفا چنانکه دلدار منست
خون باريدن بروز و شب کار منست

دل راز تو دردهاي بيدرمانست
با اين همه راضيم سخن در جانست

در مجلس عشاق قراري دگر است
وين باده عشق را خماري دگر است

آن علم که در مدرسه حاصل کردند
کار دگر است و عشق کاري دگر است