ديوان شمس

تو گويي کو طمع کرده ست در من
جهاني زين خيال اندر زياني

به حق آن دو لعل قندبارش
که شرح آن نگنجد در دهاني

چه بودي گر بدانستي مهي را
شکسته اختري در بي وفايي

ظهور و اختفاي ماه جاني
به دست او است در قدرت نمايي

کناري گيرمش در جامه تن
که جان را زو است هر دم جان فزايي

در آن بحريد کاين عالم کف او است
زماني بيش داريد آشنايي

تو دريايي و مي گويي جهان را
درآ در من بياموز آشنايي

هر آن سنگي که در چرخش کشيدي
بيابد کان بيابد کيميايي

در حيلت خدا بر تو گشاده ست
تو آموزي گدايان را دغايي

تو نعماني در اين مذهب بگو درس
که خوش تخريج و پاکيزه ادايي

که دل اصل است و اشک تو وسيلت
که خشک و تر نگنجد در خدايي

خمش با دل نشين و رو در او نه
که از سلطان دل صاحب لوايي

خمش کن چشم در خورشيد درنه
که مستغني است خورشيد از گدايي

در اين خانه نمي يابم کسي را
تو هشياري بيا باشد بيابي

بيا مستان بي حد بين به بازار
اگر تو محتسب در احتسابي

تو خوش لعلي وليکن زير کاني
تو بس خوبي وليکن در نقابي

چو اسم شمس دين اسما تو ديدي
خلاصه او است در اشياء تو ديدي

در آن گوهر نبوده ست هيچ نقصان
اگر هستت خيال آن ها تو ديدي

شهي کش جن و انس اندر سجودند
همه رويش در آن رعنا تو ديدي

ورا حلمي که خاک آن برنتابد
چنان حلمي در استغنا تو ديدي

به نرمي در هواي هرزه آبي
و يا آن عشق چون خارا تو ديدي

خداوند شمس دين را در دو عالم
به ملک و بخت او همتا تو ديدي

يکي اقبال زفتي يافت جانم
وگر چه شد تنم در عشق زاري

کناري نيست اين اقبال ما را
چو بگرفتم چنين مه در کناري

منم از دست تو بي دست و پايي
تو در کوي مهي شکرعذاري