ديوان شمس

صبح چو آفتاب زد رايت روشناييي
لعل و عقيق مي کند در دل کان گداييي

گر ز فلک نهان بود در ظلمات کان بود
گوهر سنگ را بود با فلک آشناييي

نور ز شرق مي زند کوه شکاف مي کند
در دل سنگ مي نهد شعشعه عطاييي

درآمد عشق در مسجد بگفت اي خواجه مرشد
بدران بند هستي را چه دربند مصلايي

ببيند آهن تيره دل خود را در آيينه
که من هم قابل نورم کنم آخر مصفايي

اگر در شب ببينندش شود از روز روشنتر
ور از چاهي ببينندش شود آن چاه ايواني

که ساقي الستي تو قرار جان مستي تو
در خيبر شکستي تو به بازوي مسلماني

نظر کردم دگربارش که اندرکش به گفتارش
که شاگرد در اويي چو او عيارسيمايي

غذاي زاغ سازيدي ز سرگيني و مرداري
چه داند زاغ کان طوطي چه دارد در شکرخايي

بيايد شمس تبريزي بگيرد دست آن جان را
در انگشتش کند خاتم دهد ملکي و اسبابي

يکي گنجي پديد آمد در آن دکان زرکوبي
زهي صورت زهي معني زهي خوبي زهي خوبي

گشادستي دو ديده پرقدم را نيز از مستي
ولي پرسعادت او در آن عالم نزادستي

اگر در آب مي ديدي خيال روي چون آتش
همه اجزاي جرم خاک رقصان همچو بادستي

چه باشد شست روباهان به پيش پنجه شيران
بدران شست اگر خواهي برو در بحر پيوستي

لباس جسم پوشيده که کمتر کسوه آن است
سخن در حرف آورده که آن دونتر زبانستي

خواطر چون سوارانند و زوتر زي وطن آيند
و يا بازان و زاغانند پس در آشيانستي

چو در مازاغ بگريزي شود زاغ تو شهبازي
که اکسير است شادي ساز او را کاندهانستي

سهيل شمس تبريزي نتابد در يمن ور ني
اديم طايفي گشتي به هر جا سختيانستي

چو از حرفي گلستاني ز معني کي گل استاني
چو پا در قير جزوستت حجابت قيروانستي

وگر محتاج اين طاعت نماندستي دل مسکين
وراي کفر و ايمان دل هميشه در نظاره ستي

وگر در عهده عهدي وفايي آمدي از ما
دلارام جهان پرور بر آن عهد و وفايستي

در آن اشکستگي او گر بديدي ذوق اشکستن
نه از مرهم بپرسيدي نه جوياي دوايستي

مروت نيست در سرها که اندازند دستاري
کجا گيرد نظام اي جان به صرفه خشک بازاري

اگر در جنت وصلت چو آدم گندمي خوردم
مرا بي حله وصلت بدين عوري روا داري

مرا در معرکه هجران ميان خون و زخم جان
مثال لشکر خوارزم با غوري روا داري