ديوان شمس

دو ديده را بگشا نور ذوالجلال ببين
ز فر دولت آن خوش خصال در ديده

چو آفتاب جمالش بديده ها درتافت
چه شعله هاست ز نور جلال در ديده

چو عقل عقل قنق شد درون خرگه جسم
عقول هيچ ندارد مجال در ديده

مرا و خانه دل را چنان به يغما برد
که مي دود حسنک پابرهنه در خانه

اگر چه هر طرفي بازگشت در طلبش
از آن طلب چو به خود وانگشت شد خسته

بيا به شهر عدم درنگر در آن مستان
ببين ز خويش و هزاران چو خويش وارسته

چو لقمه را ببريدي خيال پيش آيد
خيال هاست شده بر در صفا پرده

اي تو گشاده در هفت آسمان
دست کرم بر دل پابست نه

گفته امت اي دل پنجاه بار
صيد مکن پاي در اين شست نه

خورشيد گويد غوره را زان آمدم در مطبخت
تا سرکه نفروشي دگر پيشه کني حلواگري

گويد بلي فرمان برم جز در جمالت ننگرم
جز بر خيالت نگذرم وز جان نمايم چاکري

کو سايه منصور حق تا فاش فرمايد سبق
کز مستعيني مي رهي در مستعاني مي روي

يک عشرتي افراشتي صد تخم فتنه کاشتي
در شهر ما نگذاشتي يک عاقلي فرزانه اي

اي مزرعه بگذاشته در شوره گندم کاشته
اي شعله را پنداشته روزن تو چون پروانه اي

اي آنک اندر باغ جان آلاجقي برساختي
آتش زدي در جسم و جان روح مصور ساختي

از اختران در سنگ و گل تأثيرها درريختي
وز راه دل تا آسمان معراج معبر ساختي

آمد بهار اي دوستان خيزيد سوي بوستان
اما بهار من تويي من ننگرم در ديگري

دامن ندارد غير او جمله گدااند اي عمو
درزن دو دست خويش را در دامن شاهنشهي

آن انبيا کاندر جهان کردند رو در آسمان
رستند از دام زمين وز شرکت هر ابلهي

خوشتر رويد اي همرهان کآمد طبيبي در جهان
زنده کن هر مرده اي بيناکن هر اکمهي

گفتم که آنچ از آسمان جستم بديدم در زمين
ناگاه فضل ايزدي شد چاره بيچاره اي

خاموش خاموش اي زبان همچون زبان سوسنان
مانند نرگس چشم شو در باغ کن نظاره اي

يا همچو عشق جان فدا در لاابالي ماردي
با عقل پرحرص شحيح خرده دان آميختي

اي آتش فرمانروا در آب مسکن ساختي
وي نرگس عالي نظر با ارغوان آميختي

در پيش درياي نهان اين هفت درياي جهان
چون واهب اندر بخششي چون راهب اندر طاعتي