ديوان شمس

صرفه چه کنم در معدن تو
زر را چه کنم با حاصل تو

در منزل خود آزاد شوند
از ظالم تو وز عادل تو

خامش کن و خود در يک دمه اي
خامش نکند اين قايل تو

سجده گه ما خاک در تو
جولانگه ما کوي خوش تو

چو خرد غرق باده شد در دولت گشاده شد
سر هر کيسه کرم بگشايد که انفقوا

چو تو سيمرغ روح را بکشاني در ابتلا
چو مگس دوغ درفتد به گه امتحان تو

چو نگنجي در آن گره مگريز و سپس مجه
چو فقيران سري بنه که سلام عليکم

چو گل سرخ در چمن بفروزد رخ و ذقن
نگرد جانب سمن که سلام عليکم

طمع جمله طامعان بود از خرمنت جوي
دو ده مختصر بود دو جهان در جهان تو

بوقلمون چند از انکار تو
در کف ما چند خلد خار تو

در عوض آنک گزيدي رخم
بوسه بده بر سر اين گاز نو

پر همايي بگشا در وفا
بر سر عشاق به پرواز نو

اي دل چو بياسودي در خواب کجا بودي
اسکرت کما تدري من سکرک لا تصحو

از مردم پژمرده دل مي شود افسرده
دارد سيهي در جان گر زرد بود مازو

هر آن کو روزه دارد در حديث است
مه حق را ببيند وقت شام

نکو نبود که من از در درآيم
تو بگريزي ز من از راه بام

تو بگريزي و من فرياد در پي
که يک دم صبر کن اي تيزگام

امروز مستان را نگر در مست ما آويخته
افکنده عقل و عافيت و اندر بلا آويخته

جام وفا برداشته کار و دکان بگذاشته
و افسردگان بي مزه در کارها آويخته

بر دار ملک جاودان بين کشتگان زنده جان
مانند منصور جوان در ارتضا آويخته

از ره روان گردي روان صحبت ببر از ديگران
ور ني بماني مبتلا در مبتلا آويخته

جان عزيزان گشته خون تا عاقبت چون است چون
از بدگماني سرنگون در انتها آويخته

چون ديد جان پاکشان آن تخم کاول کاشت جان
واگشت فکر از انتها در ابتدا آويخته

اي دلنواز و دلبري کاندرنگنجي در بري
اي چشم ما از گوهرت افزون ز دريا آمده

تخييل ها را آن صمد روزي حقيقت ها کند
تا دررسد در زندگي اشکال گمراه آمده