مثنوي معنوي

صورت آتش بود پايان ديگ
معني آتش بود در جان ديگ

صورتش بيرون و معنيش اندرون
معني معشوق جان در رگ چو خون

در درون يک ذره نور عارفي
به بود از صد معرف اي صفي

پس معرف پيش شاه منتجب
در بيان حال او بگشود لب

دست در فتراک اين دولت زدست
بر سر سرمست او بر مال دست

گفت تا شاهيت در وي عشق کاشت
جز هواي تو هوايي کي گذاشت

صوفيست انداخت خرقه وجد در
کي رود او بر سر خرقه دگر

بي ز استعداد در کاني روي
بر يکي حبه نگردي محتوي

در گلستان اندر آيد اخشمي
کي شود مغزش ز ريحان خرمي

هم چو خوبي دلبري مهمان غر
بانگ چنگ و بربطي در پيش کر

هم چو مرغ خاک که آيد در بحار
زان چه يابد جز هلاک و جز خسار

هم چو بي گندم شده در آسيا
جز سپيدي ريش و مو نبود عطا

لطف هاي شه غمش را در نوشت
شد که صيد شه کند او صيد گشت

هر که در اشکار چون تو صيد شد
صيد را ناکرده قيد او قيد شد

هرکه جوياي اميري شد يقين
پيش از آن او در اسيري شد رهين

رو پي مرغي شگرفي دام نه
دانه بنما ليک در خوردش مده

کام بنما و کن او را تلخ کام
کي خورد دانه چو شد در حبس دام

شد زن او نزد قاضي در گله
که مرا افغان ز شوي ده دله

در خزان و باد خوف حق گريز
آن شقايق هاي پارين را بريز

خصم در ده رفت و حارس نيز نيست
بهر خلوت سخت نيکو مسکنيست

اولين خون در جهان ظلم و داد
از کف قابيل بهر زن فتاد

غير صندوقي نديد او خلوتي
رفت در صندوق از خوف آن فتي

من برم صندوق را فردا به کو
پس بسوزم در ميان چارسو

گفت زن هي در گذر اي مرد ازين
خورد سوگندان که نکنم جز چنين

کرد آن حمال راست و چپ نظر
کز چه سو در مي رسد بانک و خبر