مثنوي معنوي

چون بود آن چون که از چوني رهيد
در حياتستان بي چوني رسيد

او ز بي چوني دهدشان استخوان
در جنابت تن زن اين سوره مخوان

گر پليدم ور نظيفم اي شهان
اين نخوانم پس چه خوانم در جهان

تو مرا گويي که از بهر ثواب
غسل ناکرده مرو در حوض آب

از برون حوض غير خاک نيست
هر که او در حوض نايد پاک نيست

هر دو چون در بعد و پرده مانده اند
يا سيه رو يا فسرده مانده اند

آن هلال از نقص در باطن بريست
آن به ظاهر نقص تدريج آوريست

درس گويد شب به شب تدريج را
در تاني بر دهد تفريج را

در تاني گويد اي عجول خام
پايه پايه بر توان رفتن به بام

حق نه قادر بود بر خلق فلک
در يکي لحظه به کن بي هيچ شک

چون سر سفره رخ او توي توي
ليک در وي بود مانده عشق شوي

مرغ بي هنگام و راه بي رهي
آتشي پر در بن ديگ تهي

حرص در پيري جهودان را مباد
اي شقيي که خداش اين حرص داد

عشقشان و حرصشان در فرج و زر
دم به دم چون نسل سگ بين بيشتر

آن گدا در رفت و دامن بر کشيد
اندر آن خانه بحسبت خواست ريد

هم نه اي بلبل که عاشق وار زار
خوش بنالي در چمن يا لاله زار

در چه کاري تو و بهر چت خرند
تو چه مرغي و ترا با چه خورند

عالم خاموشي آيد پيش بيست
واي آنک در درون انسيش نيست

چون رخت را نيست در خوبي اميد
خواه گلگونه نه و خواهي مداد

باد پنهانست از چشم اي امين
در غبار و جنبش برگش ببين

معجزه بحرست و ناقص مرغ خاک
مرغ آبي در وي آمن از هلاک

چون نيابي اين سعادت در ضمير
پس ز ظاهر هر دم استدلال گير

چون نظر در فعل و آثارش کني
گرچه پنهانست اظهارش کني

اي زننده بي گناهان را قفا
در قفاي خود نمي بيني جزا

زين مناره صد هزاران هم چو عاد
در فتادند و سر و سر باد داد