مثنوي معنوي

قول بنده ايش شاء الله کان
بهر آن نبود که تنبل کن در آن

بلک تحريضست بر اخلاص و جد
که در آن خدمت فزون شو مستعد

ذره اي گر در تو افزوني ادب
باشد از يارت بداند فضل رب

آنک مي لرزد ز بيم رد او
وانک طعنه مي زند در جد او

ذره اي گر جهد تو افزون بود
در ترازوي خدا موزون بود

چه غلام ار بر دري سگ باوفاست
در دل سالار او را صد رضاست

دست و پا دادند در جرم قود
آن به صد ساله عبادت کي شود

بود محتاج و برهنه و بي نوا
در زمستان لرز لرزان از هوا

حکم او بر ديو باشد نه ملک
رنج در خاکست نه فوق فلک

اي که در معني ز شب خامش تري
گفت خود را چند جويي مشتري

سر بجنبانند پيشت بهر تو
رفت در سوداي ايشان دهر تو

عاشقانت در پس پرده کرم
بهر تو نعره زنان بين دم بدم

هم چنين بحثست تا حشر بشر
در ميان جبري و اهل قدر

چون برون شوشان نبودي در جواب
پس رميدندي از آن راه تباب

تا که اين هفتاد و دو ملت مدام
در جهان ماند الي يوم القيام

اين روش خصم و حقود آن شده
تا مقلد در دو ره حيران شده

چون ببازي عقل در عشق صمد
عشر امثالت دهد يا هفت صد

با دو کهنه مهر جان آميخته
هر دو را در حجره اي آويخته

چند گويي با دو کهنه نو سخن
در جمادي مي دمي سر کهن

صورتي پيدا کند بر ياد او
جذب صورت آردت در گفت و گو

آنچ بيند آن جوان در آينه
پير اندر خشت مي بيند همه

زانک بس با عکس من در بافتي
قوت تجريد ذاتم يافتي

چون ازين سو جذبه من شد روان
او کشش را مي نبيند در ميان

هست دريا خيمه اي در وي حيات
بط را ليکن کلاغان را ممات

گونه گونه شربت و کوزه يکي
تا نماند در مي غيبت شکي