مثنوي معنوي

وز خيالي آن دگر با جهد مر
رو نهاده سوي دريا بهر در

وآن دگر بهر ترهب در کنشت
وآن يکي اندر حريصي سوي کشت

در پري خواني يکي دل کرده گم
بر نجوم آن ديگري بنهاده سم

اين در آن حيران شده کان بر چيست
هر چشنده آن دگر را نافيست

بر اميد گوهر و در ثمين
توبره پر مي کنند از آن و اين

چون بر آيند از تگ درياي ژرف
کشف گردد صاحب در شگرف

هر کبوتر مي پرد در مذهبي
وين کبوتر جانب بي جانبي

صوفيي بدريد جبه در حرج
پيشش آمد بعد به دريدن فرج

هست در بط غير اين بس خير و شر
ترسم از فوت سخنهاي دگر

زان شکار و انبهي و باد و بود
دست در کن هيچ يابي تار و پود

بيشتر رفتست و بيگاهست روز
تو به جد در صيد خلقاني هنوز

شب شود در دام تو يک صيد ني
دام بر تو جز صداع و قيد ني

در زمانه صاحب دامي بود
هم چو ما احمق که صيد خود کند

نعل بيني بازگونه در جهان
تخته بندان را لقب گشته شهان

هر که در آتش همي رفت و شرر
از ميان آب بر مي کرد سر

کم کسي بر سر اين مضمر زدي
لاجرم کم کس در آن آتش شدي

جز کسي که بر سرش اقبال ريخت
کو رها کرد آب و در آتش گريخت

چشم بندي کرده اند اي بي نظر
در من آي و هيچ مگريز از شرر

ساحري صحن برنجي را به فن
صحن پر کرمي کند در انجمن

زانک عقلت جوهرست اين دو عرض
اين دو در تکميل آن شد مفترض

اين تفاوت عقلها را نيک دان
در مراتب از زمين تا آسمان

مکر کن در راه نيکو خدمتي
تا نبوت يابي اندر امتي

مکر کن تا کمترين بنده شوي
در کمي رفتي خداونده شوي

ليک چون پروانه در آتش بتاز
کيسه اي زان بر مدوز و پاک باز

گفت در ملکم سگي بد نيک خو
نک همي ميرد ميان راه او