مثنوي معنوي

که نقاب حرف و دم در خود کشيد
تا شود بر آب و گل معني پديد

من خليل وقتم و او جبرئيل
من نخواهم در بلا او را دليل

ليک مي خواهي که در افعال ما
باز جويي حکمت و سر بقا

قاصدا سايل شدي در کاشفي
بر عوام ار چه که تو زان واقفي

داس بگرفت و مر آن را مي بريد
پس ندا از غيب در گوشش رسيد

دانه لايق نيست درانبار کاه
کاه در انبار گندم هم تباه

نيست حکمت اين دو را آميختن
فرق واجب مي کند در بيختن

جوهر صدقت خفي شد در دروغ
هم چو طعم روغن اندر طعم دوغ

تا فرستد حق رسولي بنده اي
دوغ را در خمره جنباننده اي

از براي دفع تهمت در ولاد
که نزادست از زنا و از فساد

روغن اندر دوغ باشد چون عدم
دوغ در هستي برآورده علم

گر نبودي جنبش آن بادها
شير مرده کي بجستي در هوا

در پي تعبير آن تو عمرها
مي دوي سوي شهان با دها

ليک تو آيس مشو هم پيل باش
ور نه پيلي در پي تبديل باش

آنچنان پر شد ز دود و درد شاه
که نمي يابيد در وي راه آه

در ميان اين دو مرگ او زنده است
اين مطوق شکل جاي خنده است

خنده را در خواب هم تعبير خوان
گريه گويد با دريغ و اندهان

صد دريچه و در سوي مرگ لديغ
مي کند اندر گشادن ژيغ ژيغ

صورت او باز گر زينجا رود
معني او در ولد باقي بود

تا بماند آن معاني در جهان
چون شود آن قالب ايشان نهان

صدر خوانندش که در صف نعال
جان او پستست يعني جاه و مال

شاه چون با زاهدي خويشي گزيد
اين خبر در گوش خاتونان رسيد

مادر شه زاده گفت از نقص عقل
شرط کفويت بود در عقل نقل

در قناعت مي گريزد از تقي
نه از لئيمي و کسل هم چون گدا

در ملاحت خود نظير خود نداشت
چهره اش تابان تر از خورشيد چاشت